'Ze zien er geen been in om te liegen'

Amerika probeert de kritiek te bezweren, die is losgebarsten na de berichten dat het Pentagon valse informatie wil gaan verspreiden in de buitenlandse media. Zo zouden de publieke opinie en de beleidsmakers in het buitenland moeten worden beïnvloed.

AMSTERDAM - Het nieuwe Amerikaanse Bureau voor strategische beïnvloeding gaat niemand voorliegen of bedriegen. ,,Het ministerie van defensie, deze minister en de mensen die voor hem werken zullen het Amerikaanse volk en de wereldbevolking de waarheid vertellen'', heeft Donald Rumsfeld verzekerd.

Het 'mandaat' van het nieuwe bureau moet nog worden geformuleerd en voorstellen om valse informatie in te steken in de media worden niet goedgekeurd, sust Douglas J. Feith, die op het ministerie de verantwoordelijkheid heeft voor het project. Om er suikerzoet aan toe te voegen: ,,Functionarissen van het ministerie liegen niet tegen het publiek. Wij zijn ervan overtuigd dat onze nationale veiligheid in het algemeen en in deze oorlog (tegen het terrorisme) het best is gediend met de waarheid.''

Het is allemaal verkeerd begrepen, melden zijn baas Rumsfeld en vice-president -en voormalige minister van defensie- Dick Cheney. Als het Pentagon al iemand gaat bedriegen dat is dat 'tactisch' of 'strategisch' bedrog, om de vijand op het verkeerde been te zetten bij militaire operaties .

Een voorbeeld, van Rumsfeld zelf. ,,Als zij -Amerika's militairen- klaarstaan voor een aanval op een Al-Kaida-bolwerk ergens in Afghanistan, en zij willen dat vanuit het westen doen dan zouden ze iets kunnen ondernemen waardoor de mensen in het gebied zouden denken dat ze vanuit het noorden komen en niet vanuit het westen. Dat heet dan tactisch bedrog.'' En Cheney weet zich uit zijn eigen Golfoorlog nog wel te herinneren dat ze de Irakezen op het verkeerde been probeerden te zetten.

Het kost de Amerikanen, met president George Bush, nog steeds moeite om een groot deel van de wereld -de bondgenoten in West en Oost incluis- ervan te overtuigen dat hun aanpak van het wereldwijde terrorisme de beste is. In dat licht moet ook een ander plan worden gezien, dat weliswaar minder controversieel is, maar er niettemin op wijst dat Washington de informatieverstrekking wil stroomlijnen.

Sinds de aanvallen van 11 september en het uitbreken van de oorlog tegen Al-Kaida en de Taliban wordt de informatie daarover vanuit het Witte Huis gecoördineerd. Karen Hughes, één van de naaste medewerkers van Bush , heeft daarvoor zelfs het Coalitie Informatie Centrum in het leven geroepen.

Vooral het menselijke aspect staat daar voorop. Hughes heeft de actie bedacht, waarbij Amerikaanse kinderen aan Afghaanse kinderen schrijven en een dollar van hun zakgeld opzij legden voor speelgoed voor de Afghaanse vluchtelingetjes. En zij zorgde ervoor dat Laura Bush en Cherie Booth, Tony Blairs echtgenote, een lans braken voor lotsverbetering van de Afghaanse vrouwen.

Die 'communicatie' moet, als onderdeel van het nationale veiligheidsbeleid, permanent vanuit het Witte Huis worden geleid. Alle publieke verklaringen van de ministeries van buitenlandse zaken en defensie, maar ook die van de Voice of America moeten via het Witte Huis lopen. Doel: Ervoor te zorgen dat buitenlandse correspondenten in Washington, buitenlandse leiders en overzeese beleidsmakers het beleid van Bush begrijpen. Want dat is natuurlijk de belangrijkste reden dat Amerika in een groot deel van de wereld niet geliefd is.

Net als de oorlog tegen het terrorisme wordt het niet gemakkelijk om daar verandering in te brengen. Een van de deelnemers aan de discussie over dit plan geeft aan dat Bush dat zelf ook wel snapt. ,,Hij zei dat dit nog heel, heel veel tijd gaat vergen. Dat we een sjabloon -een vormplaat- moeten maken voor toekomstige presidenten. Dat we in grote, strategische en historische kaders moeten denken.''

Het tumult over de plannen die in de boezem van de Amerikaanse regering worden uitgebroed geeft ook de meningsverschillen weer over de vraag hoever je mag gaan bij het manipuleren van de informatie. Het bewerken van de publieke opinie in de vorm van 'psychologische operaties' op vijandelijk terrein behoorde lang tot het vanzelfsprekende gedachtegoed van de militairen. Nu vallen ook de bondgenoten binnen het schootsveld.

Het geeft aan welke invloed de 'informatiekrijgers' binnen het Pentagon hebben. Een voorlichter van de oude stempel als oud-kolonel Virginia Pribyla van de luchtmacht vindt het een bedenkelijke ontwikkeling. ,,Ze zien er absoluut geen been in om te liegen.'' Het Bureau voor strategische beïnvloeding meent met manipulatie en propaganda het imago van de VS te kunnen verbeteren. Een militair, die de discussies van nabij volgde: ,,Ze denken als een soort Voice of America binnen het Pentagon te kunnen opereren. Ik heb hun instructiebijeenkomsten meegemaakt. Het is gewoon beangstigend.''