Blijf uit mijn postbus

Internet-provider Xs4all is in gevecht met het bedrijf Ab.fab, dat reclame maakt via e-mail. De eis in het kort geding: stop geen 'spam', ongevraagde berichten, in de elektronische postbussen van onze klanten. Gisteren kreeg Ab.fab gelijk van het gerechtshof in Amsterdam. Maar de Nederlandse rechter is slechts één front in een wereldwijde oorlog tegen de spammers. Een overzicht.

1 Oude spam

In de annalen van internet is er nog geen duidelijkheid over wat de eerste ongewenste reclame-actie was, maar in ieder geval was het geen e-mail campagne. De eerste spammers werden aangelokt door het 'usenet', het prikbord van internet waarop iedereen zich kan abonneren. In 1985 werd in de meest algemene 'nieuwsgroep' of afdeling daarvan een kleine advertentie voor een tafel gezet, die beroemd werd als 'de eettafel die de wereld over ging'. Hij kostte vierhonderd dollar inclusief stoelen en had een blad van getint glas. Je moest bellen naar toestel 4024 en vragen naar Joan.

Ok, foutje. Maar wel één dat het prikbord net iets omvangrijker maakte dan nodig was en tijdrovender om door te lezen, en dat werd zo'n 'newbie', een groentje, vast wel ingepeperd . Zoals ook met ene 'JJ', gebeurde, die in 1988 meldde dat hij door zijn studietoelage heen was en van ieder lezer graag een dollar wilde. Latere meldingen van JJ betroffen vooral verzoeken hem niet meer 'collect' te bellen en hem geen ongefrankeerde post meer toe te sturen: zijn adres was achterhaald en op hetzelfde usenet gezet.

Dankzij internet hoeft een groep mensen niet meer op één plaats te zijn om een gevaarlijke woedende menigte te worden.

Jarenlang werd zo de 'netiquette' in standgehouden, het systeem van regels dat wanorde en overbodige communicatie via de nog schaarse verbindingen moest voorkomen. Toen werd het 1994, het jaar dat ene Clarence L. Thomas IV naam maakte met een boodschap die het inmiddels sterk gegroeide prikbord ernstig vervuilde: in 5 000 nieuwsgroepen plaatste hij een analyse van de toestand in de wereld: de aardbeving in Los Angeles, de overstromingen die toen Europa teisterden, de 'snelle en afschuwelijke toename van geweld in steden en dorpen overal ter wereld' en nog veel meer ellende waren een zeker teken: de wederkomst van Jezus was ophanden.

De gelovige werd meteen ontslagen door de (methodistische) universiteit waar hij werkte, maar misschien wel door die opschudding kwam het advocatenechtpaar Laurence Canter en Martha Seigal op een lumineus idee. In zevenduizend nieuwsgroepen verscheen kort daarna hun aanbod om je aan een Amerikaanse verblijfsvergunning te helpen.

Gemeen wordt in de geschiedschrijving op internet nu vermeld dat Canter zich onder andere door dit akkefietje geen advocaat meer mag noemen en dat het echtpaar geen echtpaar meer is. Maar het monster van de commerciële spam was geboren. Het waart nu rond in de vorm van miljoenen e-mails, vaak opgesteld door bedrijven die even goedkoop zijn als het medium dat ze kiezen en die voornamelijk pornosites, lucratief thuiswerk en Viagra in de aanbieding lijken te hebben.

http://www.rahul.net/falk/glossary.html

2 Lekkere spam

De Amerikaanse fabrikant van het ingeblikte vlees met de naam SPAM (zeg maar: Smac) doet er niet moeilijk over dat de merknaam in het spraakgebruik 'irritante reclamemail' is gaan heten. Op de site is tussen de recepten en het kinderspeelgoed-met-opdruk een uiteenzetting te vinden over ongewenste reclame (SPAM is tegen) en over het gebruik van het woord spam (in orde, als het maar met kleine letters is). SPAM moet het ook wel goed vinden: het Amerikaanse hooggerechtshof heeft in een maatgevende en vergelijkbare zaak bepaald dat de naam 'star wars' als po pulaire aanduiding voor een ambitieus verdedigingsschild tegen kernraketten geen inbreuk is op de auteursrechten van George Lucas, maker van de filmcyclus 'Star Wars'.

Maar hoe komt spam aan zijn naam? Dat is te danken aan Monty Python's Flying Circus. In een restaurantscène van deze Engelse komedianten probeert een gast een gerecht zonder spam te krijgen. Serveerster: ,,We hebben spam-ei met spam en worst, daar zit niet zoveel spam in.'' Ondertussen zingt een groep vikingen een 'spamlied', zodat praten bijna onmogelijk wordt.

De sketch bracht ooit een technische grappenmaker op het idee in een aantal computers in te breken en de beeldschermen vol te laten lopen met het woord 'spam'. Zo deed het zijn intrede in de digitale wereld.

http://www.spam.com/

www.stone-dead.asn.au/tv-series/sketches/fc-25/spam-sketch.html

3 Veel spam

Het lijkt een klein ongemak, ongewenste reclame in je postbus. Je drukt op een knop en het is weg. Het naar je computer binnenhalen van waardeloze post kost ook niet veel, of zelfs niets als de internetverbinding via de kabel of adsl loopt en je dus niet per minuut betaalt.

Maar uiteindelijk kost het vervoeren van die informatie natuurlijk iemand geld, en kost het de ontvangers tijd en moeite. De actiegroep EuroCauce (European coalition against unsolicited commercial email) heeft bovendien uitgerekend wat er zou gebeuren als één procent van alle Europese bedrijven, van groot tot piepklein, zou besluiten om aan marketing door middel van ongevraagde e-mails te doen en er per jaar één zou versturen aan elke internetgebruiker in die vijftien landen. De som is snel gemaakt: grofweg 200 000 e-mails zouden er in elke postbus komen. Tijdens een 40-urige werkweek (met vakanties en weekeinden weg van de computer) zijn dat dus ruim honderd e-mails per uur om weg te gooien, elke twee minuten één. Dus lang voordat een procent van de Europese bedrijven zo ver is, concludeert EuroCauce, is e-mail als communicatiemiddel al een nare dood gestorven.

www.euro.cauce.org/nl/

4 Weinig spam

Een bijna spam-vrije brievenbus is mogelijk. Bijvoorbeeld door de e-mail-variant van veilig vrijen toe te passen: het niet met Jan en alleman doen, maar alleen met mensen, of in dit geval ook bedrijven, die weten hoe kwetsbaar zo'n adres is en het niet weer aan anderen geven of zelfs verkopen. Het met vermelding van het e-mailadres een bijdrage leveren aan usenet, het prikbord van internet, komt wat dat betreft neer op deelname aan een orgie. En spam is ongeneeslijk: wie eenmaal een adres heeft dat wijd en zijd bekend is, komt nooit meer van die rare mailtjes af. Afmelden via een aanklikbare regel in de e-mail, of iets terugsturen naar een speciaal ont-abonneeradres wordt, waarschuwen de spambestrijders, door de spammer met gejuich begroet: post naar dit adres wordt dus echt gelezen! Niemand kan verhinderen dat er post naar een adres wordt gestuurd, maar de provider van de abonnee, of de systeembeheerder van het bedrijf waar de internetter zijn adres heeft, kan wel besluiten die post niet te bezorgen. Dat kan verlichting brengen, maar met het gevaar dat zo nu en dan een legitiem briefje ten onrechte geweerd wordt. Xs4all, het bedrijf dat de rechtszaak tegen de Nederlandse spammer Ab.Fab aanspande, heeft ook dat wapen in de strijd geworpen. Het biedt zijn klanten de mogelijkheid via de website een spam-blokkering aan te zetten. Bij iedere e-mail die binnenkomt, wordt dan gekeken langs welke computers op internet die mail is gepasseerd. Als daar computers bij zijn die als spamverzenders op een zwarte lijst staan, wordt de mail weggegooid of - als de klant dat voorlopig nog te eng vindt - naar een aparte postbus voor rommel gestuurd. Die kan nu en dan worden gecontroleerd, om te zien of er per ongeluk iets belangrijks tussen zit.

De zwarte lijsten stelt Xs4all niet zelf samen: er is een aantal groepen op internet die bijhouden wat spammers doen en vanaf welke adressen op internet ze hun post versturen. Vaak zijn die adressen trouwens van particulieren of kleine bedrijven. Die zijn dan via een kabel- of adsl-aansluiting permanent met internet verbonden en gebruiken hun computers niet alleen om mee te surfen, maar ook om webpagina's aan te bieden. Niet altijd is de beveiliging van die computers even professioneel geregeld.

Spammers gebruiken dergelijke 'gekaapte' computers graag om hun post te versturen zonder ruzie te krijgen met hun eigen providers. Want die krijgen ze anders snel: als het internet-adres van hun provider bekend komt te staan als een plek waar spam vandaan komt, volgt plaatsing op de zwarte lijst. Even later merken bona fide klanten van die provider dat ook hun mails worden geweigerd door andere delen van het internet: de lijsten doen hun werk.

Elke internetter kan bijdragen aan de strijd tegen spam: door bijvoorbeeld lid te worden van SpamCop. Het eenvoudigste lidmaatschap kost niets, en geeft het recht om spam door te sturen naar SpamCop, dat automatisch een klacht doorstuurt naar de provider van de spammer. Wie er geld voor overheeft kan, waar ter wereld hij ook woont, bij SpamCop een e-mailadres krijgen dat door de organisatie spam-vrij wordt gehouden. Al zal hij moeite moeten doen met deze politieagent in contact te komen als hij in Korea of Taiwan woont: daar zitten zoveel spammers, dat ze bij sommige diensten als compleet land op de blokkeringslijst staan.

http://www.xs4all.nl/helpdesk/mail/

spam_faq.html

www.spamcop.net

5 Nette spam

,,De dagvaarding van Xs4all kwam per e-mail. Daar had ik geen toestemming voor gegeven. En u zult begrijpen dat ik veel liever een reclame-mail krijg.'' Maar Juliette Quaedvlieg, directeur klantenservice van direct mail bedrijf Ab.fab, houdt ook helemaal niet van spam. Zelf heeft ze er vooral indirect last van: ,,Mijn vriendje komt voor zijn werk veel in Korea. En zijn mailtjes komen niet aan, omdat dat hele land geblokkeerd wordt vanwege de vele spammers daar.''

Maar het spamfilter Xs4all, waar ze toevallig ook gewoon klant is, heeft ze niet aanstaan. ,,Ik krijg bijna nooit spam. En de rechters die we in deze zaak hebben gehad ook niet.''

,,Ik weet trouwens niet waarom die rechtszaak zo nodig door moest gaan. Wij hebben al voor het eerste kort geding aangeboden om dan gewoon géén e-mail meer te sturen aan klanten van Xs4all. We hebben toch maar zesduizend adressen bij Xs4all in ons bestand,op een totaal van zes miljoen. Maar je hebt reclame en pr: je kunt een pagina in Trouw kopen om te vertellen dat je heel erg tegen spam bent, of je kunt een rechtszaak aanspannen.''

Of het nu wel of niet meevalt met het spamprobleem voor Nederlandse internetters, de bijdrage van haar bedrijf daaraan is zeker minimaal: ,,Wij hebben vorig jaar acht campagnes gevoerd, van ongeveer 25 000 e-mailtjes per keer. Onze klanten - allemaal A-merken hoor! - willen net zoveel respons op dergelijke mailings als op andere campagnes, en wij willen graag ook nog van onze vrije tijd genieten: het is echt in ons belang om die adressen heel goed te selecteren. Dus is zo'n campagne ook helemaal niet zo goedkoop als ze zeggen, duurder waarschijnlijk dan uw jaarsalaris.''

Het liefst zou Ab.fab zien dat er samenwerking komt tussen de reclamemakers en de providers: ,,Wij zouden graag een lijst van adressen aan een provider toesturen. Die wordt dan vergeleken met een lijst van mensen die hebben aangegeven geen reclame te willen hebben. Voor de overblijvende adressen kopen wij bij de provider een digitale postzegel, en daarvoor krijgen we een code waardoor hij weet dat die e-mails kunnen worden doorgelaten. Alle andere reclame kunnen ze dan rustig blokkeren. Zo los je het probleem op. Maar ze willen er helaas niet aan.''

Het Europees Parlement nam onlangs een nieuwe richtlijn aan, die ongevraagde mail verbiedt. Over ruim een jaar kan dat verbod in Nederland wet zijn. Maar volgens Quaedvlieg zal dat Ab.fab niet deren: ,,Er komt een overgangsregeling. We vermoeden dat die zal worden dat we iedereen die de afgelopen drie jaar mailtjes van ons heeft gehad en die niet heeft aangegeven dat niet te willen, mogen beschouwen als iemand die geen bezwaar heeft.''

Veel vervelender is de nieuwe richtlijn voor nieuwe spelers in haar bedrijfstak: ,,Ik heb mijn adressen nog en ik mag ze iets toesturen, maar over vijf jaar is er misschien een nieuwe Juliette Quaedvlieg, en die kan niet meer aan adressen komen. Dus mijn concurrentie wordt de nek omgedraaid.''

www.abfab.nl