Polen laten thuisgekomen paus niet graag meer gaan

'Welkom thuis', scanderen tienduizenden Polen langs de weg, 'Blijf bij ons, hier ben je thuis.' Johannes Paulus II bezocht zijn geboorteland. Polen, economisch geteisterd, en de kerkvorst, kromgetrokken en breekbaar, staken elkaar een hart onder de riem. De paus maakte een vierdaagse reis vol herinneringen; vanavond neemt Jan Pawel, misschien voor het laatst, afscheid van Krakow en van zijn vaderland.

Opnieuw loeien sirenes. Het kardinalenpurper schijnt door de geblindeerde ramen van de zwarte limousine die de Dominikanerstraat uitscheurt. Gorilla's van de staatsveiligheid hangen uit de deuren van de begeleidende jeeps. Op elke straathoek staat politie op volle sterkte. Vrachtwagens met soldaten rijden af en aan. Krakow maakt zich op voor een vreedzame belegering door ruim twee miljoen pelgrims.

,,Vroeger waren al die veiligheidsmaatregelen niet nodig. Je kon toen gewoon bij het bisschoppelijk paleis komen, waar de paus overnachtte'', zegt Jerzy. ,,Ik zal de eerste pausbezoeken nooit vergeten. Ik hielp toen mee met het opbouwen van de sektoren voor het altaar.''

Ook dit keer wordt het een enorme belevenis. ,,De paus heeft Polen veranderd. Ik ben afgestudeerd in 1990. Al die tijd daarvoor leefden we in de overtuiging dat het altijd zo uitzichtloos en grijs zou blijven.''

De grimmige veiligheidsmaatregelen staan in schril contrast met de uitbundige sfeer op straat. Het houdt het midden tussen Koninginnedag, een rockfestival en iets verheveners dat geen Nederlands equivalent heeft. Lachende gezichten alom en veel jeugd met rugzakken.

Drie jaar geleden stonden honderdduizenden inwoners van Krakow verregend te wachten op een paus die, geveld door ziekte, het liet afweten. Dit keer schijnt de zon en is het programma aangepast aan de fysieke conditie van de paus.

Het lijkt onmogelijk iemand te vinden die het enthousiasme voor de paus niet deelt. Fatih is moslim en woont sinds 1990 in Krakow. 'Ik houd van de Heilige Vader' meldt de button op zijn T-shirt. ,,De paus is een goede man die mensen helpt'', zegt hij vanachter de toonbank van zijn kebabrestaurant. ,,Religie is geen punt, zolang we elkaar niet beledigen. Het enige probleem met de Polen is hun taal. Die is vreselijk moeilijk.''

Buiten het restaurant snelt een lege Pausmobiel langs onder geloei van sirenes. De paus rust uit. Hij heeft een gloednieuwe basiliek ingewijd in Lagiewniki, een buitenwijk van Krakow. Hier stierf Faustyna Kowalska, de omstreden non die hij twee jaar geleden heiligverklaarde. Van hieruit moet Faustyna's 'vonk van de Goddelijke barmhartigheid' overslaan naar de rest van de wereld.

Vooralsnog heeft de volgeladen perstribune onbarmhartig voor de wereld vastgelegd hoe de stem van Johannes Paulus II breekt en hoe zijn hand niet meer in staat is zonder hulp het altaar in te wrijven met gewijde olie.

Dit lijden vergroot het ontzag van de Polen voor hun paus. ,,Het is toch maar onze, Poolse paus'', zegt Janina. Ze loopt met haar hondje langs de etalages en wacht op haar man die naar de inwijding is geweest. ,,Polen vereenzelvigen zich met hem, ongeacht hun levensovertuiging.'' Betekent dat dat de paus alleen een nationaal attribuut is, een balsem voor het gekwetste zelfbewustzijn? ,,Nee, Polen blijven naar de kerk gaan, ook als er een andere paus komt.''

De basiliek in Lagiewniki is te klein om het fenomeen van de Poolse paus onderdak te bieden. Het wordt pas echt zichtbaar als de volgende dag twee, misschien wel drie miljoen gelovigen samenstromen op het Blonia-veld, naast de oude stad. Enkele Oekraiense, Litouwse, Slowaakse en zelfs Russische vlaggen, verraden de aanwezigheid van gelovigen uit omringende landen.

Ze gaan verloren in de rood-witte zee die 'Welkom thuis' scandeert als de paus na urenlang wachten verschijnt.

De paus canoniseert vier Polen, waarvan twee grote verdiensten hebben gehad voor de missie in Rusland. Hij waarschuwt tegen de 'luidruchtige propaganda van het liberalisme'. Hij roept 'boeren, arbeiders en werklozen' op een samenleving te bouwen, gebaseerd op barmhartigheid. Hij neemt geschenken in ontvangst. Hij celebreert de mis. Urenlang staan ruim twee miljoen Polen opeengepakt in de brandende zon. Maar het kan niet lang genoeg duren, zo blijkt als de paus het altaar verlaat: ,,Blijf bij ons. Hier ben je thuis.''