Leerling in kleinere klas is niet beter

AMSTERDAM - Kinderen in kleine klassen scoren niet hoger op reken- en taaltesten. Het onderzoek, op basis waarvan een half miljard euro is gestoken in klassenverkleining, heeft de effecten van deze maatregel overschat.

Dat blijkt uit onderzoek waarop J. Levin binnenkort promoveert aan de Universiteit van Amsterdam.

Staatssecretaris Netelenbos (PvdA, onderwijs) besloot in 1996 tot klassenverkleining onder meer naar aanleiding van een onderzoek van de Universiteit Twente. Daarin werd geconcludeerd dat leerlingen in kleinere klassen veelal betere prestaties leveren. Als groep vier minder dan 25 leerlingen had, bleken die beter te rekenen en hun taal beter te beheersen. Op basis daarvan trok het kabinet een half miljard euro uit om de klassen te verkleinen.

De Onderwijsraad, het hoogste onderwijs-adviesorgaan van het kabinet, waarschuwde al dat kleinere klassen niet automatisch tot betere prestaties leiden. Levin bevestigt dit. Volgens hem zijn de resultaten van het Twentse onderzoek vertekend, doordat geen rekening is gehouden met de achtergrond van de leerlingen. Zo kunnen ouders die hun kind extra goed willen laten presteren, kiezen voor kleinere klassen. Als deze kinderen beter presteren dan anderen, is de klasgrootte niet de oorzaak, maar de achtergrond van de ouders en de steun die ze hun kind bieden.

Levin analyseerde dezelfde groep leerlingen als de Twentse onderzoekers, maar sloot deze vertekening uit door rekening te houden met de achtergrond van leerlingen. Op basis van dezelfde groep leerlingen concludeert hij dat klassenverkleining niet leidt tot betere prestaties. Sterker nog, in een aantal gevallen presteren kinderen juist beter in grote klassen. Dit komt doordat leerlingen beter gaan presteren als er veel leeftijdsgenoten van hetzelfde niveau in hun klas zitten. In een kleine klas is dit minder vaak het geval. Levin concludeert dat dit effect opweegt tegen het feit dat leerlingen in kleine klassen meer aandacht krijgen van de leraar: de bijdrage van klassenverkleining aan leerlingprestaties komt daarmee uit op nul.