Frankrijk maakt zich zorgen over doorbraak ultrarechts

PARIJS - De riante overwinning van extreem-rechts, afgelopen zondag in Vitrolles, heeft het Franse politieke establishment gealarmeerd. De gevestigde politieke kaste is zichtbaar overvallen door de opkomst van het Front national van Jean-Marie Le Pen in het zuid-oosten van het land en vreest op termijn voor het effect van een olievlek.

Een jaar voor de volgende parlementaire verkiezingen luiden politieke wetenschappers de noodklok over een “sluipende lepenisering” die het gevaar in zich draagt om van die regio een bastion van het FN te maken. En daarmee een springplank naar een vertegenwoordiging in de Nationale Assemblee waarvan het FN tot op heden van verstoken is.

Het zuid-oosten, ten prooi gevallen aan sterke immigratie, record-werkloosheid (19 procent tegen een landelijk gemiddelde van 12,7 procent) en onveiligheid is inderdaad bijzonder kwetsbaar voor de racistische, xenofobische en anti-immigratiethema's die door deze populistische partij worden verdedigd.

Het Front national, dat in die contreien al de havenstad Toulon met haar 170 000 inwoners controleert, plus provincieplaatsen met meer dan 25 000 inwoners, Orange en Marignane, heeft er sinds zondag met Vitrolles een vierde gemeentebestuur bij, een forensenstadje met bijna 40 000 inwoners, vlakbij Marseille.

De neo-gaullistische premier Alain Juppé voelde zich geroepen om de dag na de de eerste ronde - een week geleden - het succes van het FN te relativeren door te benadrukken dat Vitrolles 'een speciaal geval' was dat men 'niet moet generaliseren'. Hij onderstreepte dat “het FN er niet algemeen op vooruit gaat”.

Maar het FN, wiens leider bij de presidentsverkiezingen van 1995 vijftien procent van de stemmen kreeg, verhult zijn nationale ambities niet. Le Pen zelf heeft eergisteren bevestigd dat “met het electorale systeem dat ons tot op heden heeft uitgeschakeld, het zeer wel mogelijk is dat de Franse kiezers zich zullen uitspreken voor het Front National”. Voor zijn partij “effent Vitrolles de weg naar erkenning in heel Frankrijk”.

De zege in Vitrolles is bovendien zo comfortabel voor het FN omdat ze de eerste is die met een absolute meerderheid is verkregen. Catherine Mégret, 37 jaar en echtgenote van Bruno Mégret, de rechterhand van Jean-Marie Le Pen, heeft gewonnen met 52,48 procent tegen 47,53 procent voor de vertrekkende socialistische burgemeester Jean-Jacques Anglade, die het burgemeesterschap vanaf 1983 bekleedde.

Het FN haalde zijn zege, de grote opkomst van 81,2 procent ten spijt, en ondanks het appèl van premier Juppé voor een 'republikeinse stem' om Le Pen en de zijnen tegen te houden. Die oproep van de premier is klaarblijkelijk niet gehoord door de kiezers van traditioneel rechts, waarvan de kandidaat, Roger Guichard, zich al had teruggetrokken na de eerste ronde, waarin hij een mager resultaat boekte.

De doorbraak van het FN heeft in heel politiek Frankrijk grote zorg gebaard. Evenals in de media, die in koor met de gevestigde politieke partijen al hebben opgeroepen tot 'waakzaamheid', hoewel rechts de 'onheilspellende overwinning' van de partij in Vitrolles wijtte aan “de onverantwoorelijkheid, de incompetentie en de inefficiëntie van de Socialistische Partij”.

De woordvoerder van de Parti Socialiste verweerde zich door rechts ervan te beschuldigen 'een grote verantwoordelijkheid te dragen' voor de zege van het Front National in Vitrolles, omdat rechts “zonder enige moeite over Le Pen spreekt”.

Voor de pers gaat het om een “nederlaag in open veld voor de stafchefs van links en van de meerderheid, die pas op het laatste moment voor deze stembustest is gemobiliseerd”. Bruno Mégret, de werkelijke winnaar van de verkiezingen in Vitrolles die 'bij volmacht' door zijn vrouw werden gewonnen, is al in de pers betiteld als “burgemeester in de wandelgangen”. Hij vormt voor zijn partij ook de belangrijkste hoop op een zetel in het Franse parlement.