Kauwgom

Die bus is ook al weer op tijd! Het zoveelste exemplaar van lijn 109 op deze koude en sombere woensdagochtend stopt stipt volgens de dienstregeling bij de halte van de Kurfürstendamm. De chauffeur doet de deur open en wacht geduldig tot de enige wachtende passagier instapt. Maar ik wil helemaal niet mee met deze bus. Ik wacht op een bus die minstens twintig minuten te laat is.

Sinds deze week heeft de BVG, het openbaar-vervoerbedrijf in Berlijn, een nieuwe service. Passagiers die langer dan twintig minuten hebben moeten wachten op hun bus, tram, metro of S-Bahn, krijgen hun kaartje vergoed. Abonnementhouders hebben recht op een kleine compensatie. In de late avonduren en 's nachts is de regeling nog rianter. Als je dan lang hebt moeten wachten, krijg je een taxirit gratis voor niks cadeau, met een maximum van vijftig mark.

De gulheid van de BVG kan niet op. Is uw broek of jas smerig geworden doordat u bijvoorbeeld op een stuk kauwgom bent gaan zitten? Breng het kledingstuk naar de stomerij, stuur de rekening aan ons, en binnen tien dagen storten wij het geld op uw bankrekening.

Het geplaagde bedrijf probeert met de service het slechte imago wat op te krikken. Kankeren op het openbaar vervoer is zo'n beetje volkssport nummer een in Berlijn. Bus, metro en tram zijn bijna niet meer te betalen. Een enkeltje kost 3,60 mark, ruim vier gulden, en dan mag je alleen nog maar in het centrum rijden.

Want sinds begin dit jaar is er een zonesysteem, wat volgens critici vooral bedoeld is om de reizigers geld uit de zakken te kloppen. De relatief goedkope vierritten-kaart is afgeschaft, de dienstregeling is uitgedund, en wat er nog rijdt, is altijd te laat.

Dat laatste blijkt op deze ochtend behoorlijk mee te vallen. Tsjongejonge, wat rijdt dat openbaar vervoer in deze stad gesmeerd, niet te geloven. Welke lijnen ik ook uitprobeer, overal komen de bussen en metro's keurig op tijd. Tot vervelens toe. Zouden de bestuurders misschien met ontslag bedreigd zijn? 'Als je twintig minuten vertraging oploopt, vlieg je er uit'.

De nieuwe regeling is in de Berlijnse pers uiterst sceptisch ontvangen. Columnisten wijzen op de kleine lettertjes. De reiziger heeft geen recht op een vergoeding als de metro te laat is als gevolg van een zelfmoordpoging. Daar kan de BVG zich altijd achter verschuilen. Ook als de chauffeur zich heeft verslapen of een metrostel tussen twee stations met pech is komen te staan (een berucht verschijnsel in Berlijn) kan het bedrijf makkelijk zeggen: 'Tja, iemand heeft zich voor de trein gegooid'. Als gedupeerde reiziger ben je dan uitgepraat. Je kunt toch moeilijk alle ziekenhuizen van de stad afbellen met de vraag of er vandaag nog een zelfmoordgeval is binnengebracht.

De bepaling dat de vergoeding ook achterwege blijft als de bus in de file heeft gestaan, is al helemaal een lachertje. Berlijn is één grote file, de stad is totaal verstopt. Er zijn in het centrum weliswaar vrije busbanen, maar die bieden lang niet altijd soelaas.

Deze woensdag loopt alles jammer genoeg als een zonnetje. Laten we dan de stomerij-regeling maar eens proberen, ik zál deze maand dat schandelijk dure abonnement naar beneden weten te drukken, ook al is het maar met een paar mark. Voor deze proef is de S-Bahn het meest geschikt; de stokoude roodgele wagens van de bovengrondse metro willen er nogal eens smerig uitzien. Zelden in zo'n korte tijd zoveel treinstellen van binnen gezien. Ik cross heel Berlijn door, van oost naar west en van noord naar zuid. Maar geen stukkie kauwgom of koffievlek op de bekleding gezien. Tsjongejonge, wat ziet die S-Bahn er tegenwoordig schoon uit, om door een ringetje te halen. Zouden de schoonmakers opslag hebben gekregen?

Even komt de gedachte op een pakje kauwgom te gaan kopen, die integraal in de mond te steken en na een minuutje de kleverige hap op de bank uit te smeren. Vervolgens er pontificaal op gaan zitten, en dan als een speer naar de BVG: 'Kijk eens wat er van m'n nieuwe broek is geworden!' Maar de gereformeerde opvoeding speelt ineens krachtig op. Om zo je stomerijkosten vergoed te krijgen, dat staat toch op gespannen voet met zowel het zevende als het achtste gebod.

Uren rondgereden, maar geen pfennig terugverdiend. Eén troost: het peperdure abonnement is er na deze dag voor de maand november wel dik uit.