Waarom die hetze tegen astrologie?

Ik dacht dat de komkommertijd voorbij was. Dat is ook zo, behalve blijkbaar bij Trouw. Geen ander dagblad vond het nodig aandacht te besteden aan het Europese Skepsis-congres, prominent op de voorpagina met lange vervolgkolommen op pagina 3. Als je geen andere kranten leest, zou je haast denken dat Trouw maandag een schokkende wereldprimeur bracht. Maar het ging alleen om zo'n berichtje zoals de vereniging Skepsis dat ongeveer elk half jaar rondstuurt, en dat steevast eindigt met: 'het laatste stukje zekerheid is de astrologen nu ontnomen'.

Uitgerekend in Trouw vindt Skepsis nu zijn enige bondgenoot. Zouden deze krant en Skepsis soms een gezamenlijke vijand bestrijden? Zou het iets met geloof te maken hebben? Dat moet wel, want de zelotische ijver waarmee de sceptici achter sterrenwichelaars aanzitten, is op z'n minst niet wetenschappelijk te noemen. Van de oprichting af aan heeft men daar namelijk besloten dat astrologie flauwe kul is, en zich tot doel gesteld dit te bewijzen.

Wetenschappelijker zou het zijn de astrologie gewoon nuchter, onbevooroordeeld aan universiteiten te onderzoeken. Buiten het hetzige Skepsis om bestaat er dan gelukkig ook een tendens in die richting. Verschillende psychologen maakten reeds een afstudeerscriptie over astrologie, in Groningen en Nijmegen, maar vooral in Leiden. Daar is vorig jaar zelfs een college inleidende astrologie ingesteld. En waarom ook niet? Het is een buitengewoon boeiende materie die je bij nader onderzoek in contact brengt met gedachtengoed van grote oude beschavingen en het onuitroeibare menselijke verlangen naar inzicht in ziel en wereldziel, naar de relatie tussen mens en kosmos. In dat licht is het merkwaardig dat theologie wèl een onbetwiste universitaire studie is. Ik vraag me af waarom Skepsis zijn trukendoos nooit eens op de theologie loslaat. Op alle in de loop der eeuwen gepubliceerde godsbewijzen bij voorbeeld. Zou er wat overeind blijven?

Wat is er toch zo bedreigend aan juist astrologie? Onbijbels kan het niet zijn, zoals pausen en andere kerkheren, die door de eeuwen heen astrologie gebruikt en gepolijst hebben, ook wisten. Wie een bijbel heeft die bij de verboden gruwelen in Deut. 18:10 of Lev. 19:26 over 'wichelarij' praat, volgt een van de vertalingen die meer de ideologie van de vertaler weergeven dan wat de grondtekst zegt. Kennis van astrologie vind ik zelfs onmisbaar om bepaalde cryptische bijbelpassages te kunnen begrijpen.

En het aardige ervan is dat iedereen die redelijk kan lezen en rekenen, zich deze lucide symbolentaal eigen kan maken. Een symboliek die de chaos die onze wereld is, een beetje overzichtelijker maakt. Zo herkennen lezers die zich in astrologie verdiept hebben, ongetwijfeld toon en inhoud van mijn stukjes in het eenvoudige gegeven dat ik een nauwe conjunctie Mars-Mercurius in mijn radix heb, en een idem Zon-Uranus.

Dezelfde maandag dat Trouw de voorpagina voor dat eendimensionale Skepsis-bericht openstelde, had de Volkskrant een uitstekend artikel van Tomas Vanheste, die een proefschrift schrijft over de rol van de wetenschap in de New Age-beweging. Helaas kan ik niet alles citeren:

'De wetenschap heeft weinig te vertellen over de natuur als geheel, over haar schoonheid, doel en zin, laat staan over de zin van het menselijk bestaan. Maar het is niet de wetenschap die onder vuur moet liggen, maar de overtrokken verwachtingen die we van haar koesteren. Laat de natuurwetenschap aan het woord op het gebied waarop ze iets te vertellen heeft, maar vergroot haar niet uit tot een substituutreligie die de ultieme vragen kan beantwoorden. Richt haar op het hoe van de materiële werkelijkheid maar laat de zoektocht naar een omvattender natuurbeeld en naar de zin van het alles over aan poëten, filosofen en wie maar wil.'