Bouwstenen voor toekomst onderwijs

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - “Gesprekken over onderwijsbeleid ontaarden snel in banale discussies. Het is ook vaak lastig doorzichtig te maken wat je wilt bereiken, waar alles dat je doet toe dient. Dit rapport helpt daarbij. Iedereen die zich met onderwijsbeleid wil bemoeien, moet het maar goed lezen. Zelfs voor schrijvers van ingezonden stukken kan het geen kwaad”, vindt staatssecretaris Netelenbos.

De PvdA-staatssecretaris krijgt bouwstenen voor een visie aangereikt. De commissie In 't Veld overhandigde haar gisteren het rapport 'Toekomsten voor een funderend onderwijsbeleid'. Zij schetst daarin drie mogelijke scenario's van het onderwijs aan leerplichtigen in 2005. Daartoe zette de commissies ideeën over de rol die onderwijs in de samenleving kan vervullen scherp tegen over elkaar.

In de ene 'compositie' komt de overheid terug van de autonome school en decentralisatie van beleid naar gemeenten. Het rijk neemt zelf de touwtjes weer in handen; daar staat tegenover dat de scholen meer geld krijgen. In een andere mogelijke ontwikkeling worden de verschillen tussen scholen juist groter. Op zwarte scholen wordt alles gedaan om achterstanden van allochtonen aan te pakken. Leraren worden er hoger beloond en de school is van 8 tot 8 open om kinderen optimale opvang te bieden. In het derde scenario krijgen ouders meer te zeggen. Zij besturen de school en mogen een belangrijk deel van het onderwijsprogramma bepalen. Keerzijde is dat ze voor zo'n school meer moeten betalen.

De commissie schiep de beelden op grond van te verwachten maatschappelijke veranderingen. Zo denkt ze dat informatie- en communicatietechnologie nog belangrijker worden. Ook kent ze een grotere rol aan normen en waarden toe. De samenhang in de maatschappij neemt af, verschillen en ongelijkheid tussen mensen worden groter. Dat maakt de behoefte aan vragen van zingeving, aan normen en waarden groter, omdat die mensen bij elkaar kunnen brengen.

Bedoeling van het stuk is niet, zoals Netelenbos benadrukte, om aan te geven waar geld bij moet of af kan. Ze vergeleek het met de 'trechter van Dunning' uit de vorige kabinetsperiode. Dat was een - inmiddels in een la verdwenen - advies, waarin werd aangegeven wat in de gezondheidszorg voorrang zou moeten krijgen. “Een goed hulpmiddel om complexe vraagstukken in hun context te beschouwen”, vond Netelenbos.

Ze wil daarom uitgebreid met onderwijsorganisaties in gesprek over het rapport. Ook zal dat een rol gaan spelen in het Nationale kennisdebat - dat immers ook verkent hoe onderwijs er in de 21e eeuw uit moet zien. Volgend jaar zal ze een visie op het onderwijs aan 4- tot 16-jarigen geven.

Dat is niet te laat, vindt Netelenbos - die vanuit haar eigen partij regelmatig onder vuur ligt omdat ze te weinig visie toont. Het stuk zal zijn dienst bewijzen in de aanloop naar de verkiezingen van 1998: “Als de PvdA dan met financiële randvoorwaarden voor goed onderwijs komt, kunnen wij weer wat stappen zetten.”