IJzige Jeltsin laat ondertekening over aan premier

Van onze correspondent MOSKOU - In grimmige sfeer heeft president Boris Jeltsin met zijn Tsjetsjeense vijand Zelimchan Jandarbijev een overeenkomst gesloten die het begin moet worden van vredesonderhandelingen. Bij de ondertekening van een staakt-het-vuren ontbrak gisteren zelfs de schijn van vriendelijkheid.

Zoals gebruikelijk noemde Jeltsin de bijeenkomst in het Kremlin 'historisch'. Het was inderdaad voor het eerst dat een Russische machthebber aan tafel zat met een Tsjetsjeense leider. Maar Jeltsin liet zijn handtekening onder het akkoord achterwege; dat zou kennelijk te veel eer zijn geweest voor de Tsjetsjenen, met wier leiders Jeltsin nooit rechtstreeks heeft willen praten. Namens Rusland tekende premier Tsjernomirdin.

Niet bekend

Jandarbijev bracht die situatie in herinnering bij de ondertekening. “Wij hebben geen gezagsproblemen”, antwoordde Jeltsin vinnig. “Maar zal de Tsjetsjeense kant de overeenkomst nakomen?” “Wij hebben nog minder gezagsproblemen”, kaatste Jandarbijev terug. Aan Russische kant is de uitvoering van presidentiële bevelen een probleem. De laatste keer dat Jeltsin een bestand gelastte, gingen de Russische troepen gewoon door. Minister van defensie Gratsjov wachtte, zo gaf hij later toe, zes dagen met de uitvoering ervan. Ruslands troepen zijn steeds bang dat de Tsjetsjenen een bestand gebruiken om op krachten te komen.

Of Jandarbijev in staat is om de Tsjetsjeense commandanten bevelen te laten opvolgen, moet nog blijken. Hij is nog maar ruim een maand hun officiële leider, als opvolger van de door een Russische raket gedode Doedajev. Jandarbijev zei gisteren: “Ik kan opdracht geven de oorlog te stoppen. Als de Russen dat ook kunnen, dan denk ik dat we een eerste stap kunnen zetten.”

Jeltsin klonk wat dreigender: “We zullen zien hoe het allemaal uitpakt. Als deze overeenkomst wordt geschonden, dan zullen we iedereen die heeft getekend, weten te vinden.”

De Russen, die kennelijk niet zeker zijn van de autoriteit van Jandarbijev in eigen kring, stonden erop dat alle Tsjetsjeense delegatieleden hun handtekening zetten. Dat stuitte op enig gemor aan de andere kant van de tafel. “Teken nou maar. Wat maakt het uit?”, drong premier Tsjernomirdin aan.

Het waren tekenen van een gebrek aan voorbereidingen. De vrees van Boris Jeltsin om volgende maand de presidentsverkiezingen te verliezen, heeft hem naar deze ontmoeting gedreven. Tot voor kort weigerde hij resoluut om te praten met de Tsjetsjeense 'criminelen'. Ook hield hij altijd onverkort vast aan zijn standpunt dat Tsjetsjenië deel is van de Russische Federatie, waarbinnen het Kaukasische landje hoogstens een zekere mate van autonomie zou kunnen krijgen. De Tsjetsjenen daarentegen eisen volledige onafhankelijkheid.

Over dat kernpunt is gisteren niet gesproken. Jandarbijev zei gisteren in het vliegtuig op weg naar Moskou tegen een journalist dat die kwestie wat hem betreft nog wel enige tijd mag blijven liggen om vrede een kans te geven. Wat hij daarmee precies bedoelde, werd niet duidelijk.