Geuzenpenning voor Dwaze Moeders

Van onze buitenlandredactie VLAARDINGEN, AMSTERDAM - De Geuzenpenning gaat dit jaar naar de Dwaze Moeders in Argentinië. Zij krijgen de verzets-onderscheiding voor de manier waarop ze nu al bijna twintig jaar lang taai doordemonstreren voor berechting van de militairen die hun (klein)kinderen hebben laten verdwijnen.

De Stichting Geuzenverzet 1940-1945 kent de penning jaarlijks toe aan een persoon of groep die “impulsen geeft aan de strijd tegen de verontmenselijking van de wereld”. De onderscheiding is nu voor de elfde keer toegekend.

Eerder ging de penning naar onder andere de Chinese voorvechter voor de mensenrechten Harry Wu, de Duitse oud-president Richard von Weiszücker, de Anne Frank-stichting, oud-minister van buitenlandse zaken Max van der Stoel, Artsen zonder Grenzen en de Tsjechische president Vaclav Havel.

Volharding

Volgens de Stichting Geuzenverzet is de volharding van de Dwaze Moeders “over de hele wereld uitgegroeid tot een roep om een mensenlijke samenleving, met name ook voor vrouwen”.

De penning zal op 13 maart uit handen van minister Borst in ontvangst worden genomen door Hebe de Bonafini (68), mede-oprichter en voorzitter van de Dwaze Moeders. Zij was een van de veertien moeders die in april 1977 voor het eerst het Plaza de Mayo in de hoofdstad Buenos Aires opgingen om de leiders van de militaire junta om opheldering te vragen over het lot van hun mannen, zonen en dochters.

Iedere donderdagmiddag, van half vier tot vier uur, lopen enkele tientallen vrouwen met witte hoofddoekjes en foto's van verdwenen familieleden hun rondjes voor het Casa Rosada, het paarse regeringsgebouw aan het plein.

Zij doen dat om land en regering te herinneren aan de donkerste dagen uit de Argentijnse geschiedenis, de militaire dictatuur die van 1976 tot 1983 duurde. In die jaren opende het leger een heksenjacht op eenieder die verdacht werd van linkse sympathieen. Jonge mannen en vrouwen, vaak nog studenten, werden in het holst van de nacht van hun bed gelicht of zomaar op straat een auto zonder nummerbord ingetrokken.

Volgens een onderzoek, dat na de val van de dictatuur werd ingesteld door een soort waarheidscommissie, zouden er op deze manier ruim tienduizend mensen zijn verdwenen en vrijwel zeker ook vermoord. Vaak werden ze boven zee levend uit vliegtuigen gegooid, bleek uit recente bekentenissen van lagere militairen.

De Dwaze Moeders zeggen echter dat het aantal verdwijningen eerder in de buurt van de 30 000 ligt. Zij zeggen geen boodschap te hebben aan de algemene amnestie voor militairen, die in 1983 de terugkeer van de democratie mogelijk maakte. “Pas wanneer de schuldigen voor levenslang achter de tralies zitten, zullen wij accepteren dat onze kinderen dood zijn”, verwoordde een van hen in 1992 het standpunt van de Dwaze Moeders in Trouw.

Harde kern

Hoewel steeds minder Argentijnen zich aansluiten bij het wekelijkse protest, omdat ze vinden dat het verleden van de 'vuile oorlog' zo langzamerhand vergeten moet worden, gaat de harde kern van Dwaze - en deels inmiddels al bejaarde - Moeders stug door. Vorig jaar juni werd de duizendste betoging gehouden.

Een aanbod van de regering om per verdwenen persoon een smartegeld van 150 000 gulden in de vorm van staatsobligaties uit te keren, werd door de Dwaze Moeders afgeslagen. Volgens de regering hebben zevenduizend andere Argentijnse gezinnen er wel gebruik van gemaakt.