Gotspe: Turkije inschakelen om Koerden-vluchtelingen te stoppen

Van onze correspondent BRUSSEL - Er is nooit een ongecontroleerde toestroom van Koerdische vluchtelingen geweest. Ondertussen timmert Europa wel zijn grenzen dicht, ook voor mensen die echt in nood verkeren.

Friso Roscam Abbing, vertegenwoordiger van de vluchtelingenorganisatie Ecre (European Council on Refugees and Exiles) bij de EU, is slecht te spreken over de manier waarop de Unie het probleem van de Koerdische vluchtelingen wil aanpakken. “Regeringen nemen maatregelen om zich tegen vluchtelingen te beschermen”, vat hij het 46-punten tellende actieplan samen, dat de ministers van buitenlandse zaken eerder deze week aannamen. De ministers van justitie en binnenlandse zaken zullen er de komende dagen in Birmingham verder over praten.

Het plan vloeit voort uit de paniek, eind vorig jaar, toen in Italië enige boten afmeerden met (vooral) Koerden. De vrees ontstond voor een ware invasie van Koerdische asielzoekers in Duitsland en Nederland, waar al veel Koerden leven. Italië kreeg ervan langs omdat het zijn grenzen niet goed zou bewaken. Duitsland en Oostenrijk voerden, in strijd met de Schengen-afspraken, weer grenscontroles in.

De invasie bleef uit, maar de lidstaten timmerden een plan in elkaar om te voorkomen dat vluchtelingen uit Koerdisch Irak, Syrië, Iran en Turkije zich wel massaal melden. Het plan moet, aldus de Britse minister Cook maandag, 'de redenen waarom mensen vluchten aanpakken', en ookde controle aan de grenzen versterken door betere samenwerking van politie en justitie van de Europese lidstaten.

Maar de nadruk ligt op het laatste, betoogt Roscam Abbing: “Van de 46 punten gaan er 34 over controle.” Voorstellen om de kwetsbare positie van de Koerden te verbeteren zijn er amper. De EU wil nadere studie, “want de redenen voor hun komst naar Europa zijn complex en onduidelijk”. Roscam noemt dat een gotspe. “Kijk naar al die rapporten van Unhcr, Amnesty en anderen. Er is informatie genoeg.”

Paradijs

Het klopt volgens hem niet dat Koerden vooral hierheen komen voor een beter leventje, zoals het plan suggereert, en ook minister Van Mierlo maandag impliceerde. Deze zei te hopen dat de maatregelen het imago van de lage landen als het beloofde paradijs aantasten. “Natuurlijk zijn er economische vluchtelingen bij. Maar de meesten hebben keiharde redenen, die erkend zijn in het vluchtelingenverdrag. Dat geldt voor de Koerden uit Irak, maar ook uit Turkije, dat dorpen platbrandt en het Koerdisch verbiedt.”

Datzelfde Turkije wil de EU inschakelen om de stroom vluchtelingen voortijdig te stoppen. Roscam Abbing: “Als het gaat over toelating van Turkije tot de Unie, staan de mensenrechten in de weg. Maar als het gaat om vluchtelingen wordt Ankara gevraagd om te beletten dat die Europa bereiken. Dat is in strijd met elk internationaal verdrag.” Overigens is de vraag of de Turken wìllen meewerken na de 'vernedering' in december, toen de EU-lidstaten hun toetreding opnieuw op de lange baan schoven.

Roscam Abbing zet ook grote vraagtekens bij de nadruk die wordt gelegd op de aanpak van mafiose mensenhandelaars. “Het is vaak de enige manier om valse papieren te krijgen, waarmee je weg kan komen. Volgens het vluchtelingenverdrag mag mensen die met recht op de vlucht zijn geslagen ook nooit hun status als vluchteling worden onthouden, omdat ze met onjuiste papieren een land zijn ingekomen.”