Chaim Herzog 1918-1997

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De voormalige Israëlische president Chaim Herzog is gisteren op 78-jarige leeftijd overleden. Hij bezweek aan een hartstilstand nadat hij in de Verenigde Staten een longontsteking had opgelopen.

Herzog was tien jaar president, langer dan enige van zijn vijf voorgangers. De wat afstandelijke Herzog kreeg vooral lof voor zijn diplomatieke vaardigheden en voor zijn geruststellende en evenwichtige berichtgeving als militair commentator tijdens de Zesdaagse oorlog van 1967.

Bij zijn aantreden in maart 1983 zei Herzog dat hij een 'president van het volk' wilde worden. Maar Herzog was niet zo geschikt voor het ruwe politieke bedrijf in Israël. “Hij handelde als een Europeaan, met Europese cultuur, elegantie en waardigheid. Hij probeerde volks te zijn, maar dat ging niet zo goed met een driedelig pak aan”, zegt Gabi Brun, die voor de krant Jediot Achronot twintig jaar verslag heeft gedaan van het Israëlische presidentschap.

Chaim Herzog werd op 17 september 1918 geboren in Belfast. Hij emigreerde in 1935 naar het toenmalige Britse mandaatgebied Palestina. Zijn vader, Isaac Herzog, werd de eerste hoofdrabbijn van de Asjkenazische joden nadat Israël in 1948 de onafhankelijkheid verwierf.

Tijdens de tweede wereldoorlog bracht hij het tot leider van de Britse militaire inlichtingendienst in Noord-Duitsland. Hij behoorde tot het team ondervragers van de SS'er Heinrich Himmler. Nederland nam een warm plaatsje in zijn hart in, hij herinnerde zich Nederlandse woorden uit de oorlogstijd toen hij in het Limburgse Stein was ingekwartierd. “Ik ben van Holland blijven houden; ik heb het helpen bevrijden”, placht hij te zeggen.

Van 1948 tot 1950 en van 1959 tot 1962 was Herzog baas van de militaire inlichtingendienst en tussendoor, van 1950 tot 1954, was hij militair attaché in Washington. Na de zesdaagse oorlog van 1967 werd hij de eerste militaire gouverneur van de Westelijke Jordaanoever, die Israël net op Jordanië had veroverd.

Tijdens die oorlog was hij bekend door zijn hoopgevende radioberichten over het verloop van de strijd. Om de Israëliers te manen in hun schuilkelders te blijven zei hij: “Ik zou zeggen dat het heel wat veiliger is om in een schuilkelder in Israël te zitten dan in een Egyptische MiG (straaljager)”.

Hij werd in 1975 benoemd tot ambassadeur bij de Verenigde Naties, waar hij tevergeefs probeerde zijn land een resolutie te besparen waarin zionisme gelijk werd gesteld aan racisme. Tijdens zijn betoog tegen het voorstel scheurde hij een kopie van de resolutie in stukken, maar de resolutie werd desondanks aangenomen.

In 1978 keerde Herzog terug naar Israël en begon hij een advocatenpraktijk, waarna hij in 1981 voor de Arbeiderspartij in het parlement werd gekozen.

In maart 1983 werd hij tot president gekozen, ondanks intensieve oppositie van de rechtse Likoed-partij onder leiding van de premier Menachem Begin. Getrouw aan zijn reputatie van strikte eerlijkheid hield Herzog zich nauwgezet aan de plicht van de president om boven de partijen te staan en was nooit te merken dat hij eigenlijk bij de Arbeiderspartij thuishoorde.