'Lichter' tbs-geval buiten kliniek helpen

Van een onzer verslaggevers UTRECHT - Om de druk op de inrichtingen voor de behandeling van ter beschikking gestelden te verlichten zouden tbs-klinieken meer moeten samenwerken met andere instellingen in de geestelijke gezondheidszorg. Dat adviseren ambtenaren van Justitie en Volksgezondheid aan hun ministers. De tbs-klinieken kampen met wachtlijsten, waardoor gedetineerden gemiddeld pas na 9 maanden worden opgenomen.

Samenwerking gebeurt al op kleine schaal, onder meer in Utrecht. De Van der Hoeven-kliniek beschikt structureel over enkele plaatsen in de sfeer van begeleid wonen voor 'lichtere' tbs-patiënten. Zij ondergaan hier het slot van hun behandeling, voor zij terugkeren in de samenleving. “Zo zijn de afgelopen jaren 10 tot 15 patiënten doorgestroomd”, zegt mr. J. R. Niemantsverdriet, jurist-criminoloog van de kliniek.

De kliniek garandeert dat bij problemen de tbs-patiënt terug kan worden gestuurd naar de Van der Hoeven-kliniek. “Dat is van belang, omdat de instelling dan weet dat zij niet blijft zitten met moeilijke gevallen.”

In gevangenissen en huizen van bewaring wachten zo'n 150 mensen op een plek in een tbs-inrichting. Zij hebben hun straf al uitgezeten. Ook wachten er nog 15 psychiatrische tbs-patiënten. De Van der Hoeven-kliniek zocht voor hen samenwerking met de Willem Arntz-Hoeve in Den Dolder. Niemantsverdriet: “Zodra de grootste risico's bij hen zijn verdwenen, worden zij geplaatst in deze gewone psychiatrische inrichting voor verdere behandeling. Ook hier geldt de garantie dat ze bij problemen kunnen worden teruggestuurd.”

De ambtenaren bepleiten in hun rapport de beëindiging van de behandeling aan voorwaarden te binden. Rechters zouden tbs-behandelingen voorwaardelijk moeten kunnen beeindigen, bijvoorbeeld met de aantekening dat een ex-gevangene die tbs had, nog drie jaar contact moet houden met de reclassering.

Rechters beëindigen geregeld een tbs, ondanks negatief advies van de kliniek. In 1994 ging dat om 50 procent van de gevallen. Patiënten komen dan onverwacht vrij, vaak zonder dat er proefverlof is geweest. Uit onderzoek door Justitie is de afgelopen jaren gebleken dat een vijfde van de ex-gedetineerden binnen drie tot vijf jaar na beëindiging van de tbs-behandeling opnieuw ernstige delicten pleegt. De kans op recidive is volgens de onderzoekers nog groter als de tbs-patiënt voortijdig door de rechtbank wordt vrijgelaten.