Montenegro kiest tegenstander van Servische leider tot president

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Montenegro, het agrarische bergstaatje aan de Adriatische zee, heeft de vernieuwer Milo Djukanovic tot president gekozen.

De op het westen gerichte econoom wist met een klein verschil, zevenduizend van de 323 000 stemmen, de zittende president Bulatovic te verslaan. De winst van de 35-jarige Djukanovic wordt gezien als een slag voor de president van klein-Joegoslavië, Slobodan Milosevic. Verliezer Bulatovic (41) was een vertegenwoordiger van de oude garde en de vertrouweling van Milosevic.

Montenegro maakt samen met het veel grotere Servië deel uit van de Federatieve Republiek Joegoslavië. De 600 000 inwoners hebben in de federatie formeel evenveel macht als Servië dat 10 miljoen inwoners telt. Parlementariërs van Montenegro kunnen met opposanten in Servië de president van Joegoslavië kiezen of naar huis sturen. Door de wisseling van de wacht in Montenegro is de toekomst voor Milosevic dan ook onzeker geworden.

De vertrekkende president Bulatovic steunde Milosevic door dik en dun, maar de nieuwkomer heeft geregeld gedreigd een einde aan de macht van Milosevic te willen maken en in Montenegro een eigen koers te willen varen. Eerder deze maand verloor de stut en steun van Milosevic in Servië, Zoran Lilic, ook al de Servische verkiezingen.

De verkiezingen in Montenegro zijn in twee ronden op het scherpst van de snede uitgevochten en hebben het land de laatste weken in twee kampen gesplitst: vernieuwers en de oude garde. De opkomst was met 70 procent hoog. Jongeren en intellectuelen vierden gisterennacht al met veel vuurwerk uitbundig feest in de hoofdstad Podgornica, na de overwinning van hun kandidaat.

De vrees bestaat echter dat de aanhangers van de verliezende Bulatovic de nederlaag niet zonder slag of stoot zullen slikken. Gisteren al waren de verwijten niet van de lucht. De stembureaus zouden met name in bolwerken van de vernieuwers langer zijn opengebleven, bovendien zouden in de tweede ronde zondag ineens 8 000 extra kiezers op de lijsten zijn geplaatst. In de eerste ronde, twee weken geleden, had de verliezer nog tweeduizend stemmen meer dan Djukanovic.

In de ongemeen felle campagne hebben beide kandidaten elkaar voor rotte vis uitgemaakt. Tv-kijkers kregen onverkwikkelijke verhalen over corruptie tot in detail uitgemeten. Zo zou Bulatovic 35 miljoen dollar achterover hebben gedrukt die bestemd waren voor de aanschaf van twee vliegtuigen voor de burgerluchtvaart. Van Djukanovic werd gezegd dat hij zich als premier van Montenegro schuldig heeft gemaakt aan smokkel van benzine en sigaretten. Djukanovic heeft zelf toegegeven dat Montenegro tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië handselsembargo's heeft geschonden en goed geld heeft verdiend aan de doorvoer van goederen tussen Albanië en Kroatië. Montenegro deed dat volgens hem om in moeilijke tijden te overleven.

Het kamp van Bulatovic zegt van de nieuwe president dat hij afscheiding van Montenegro uit de Federatieve Republiek Joegoslavië wil en het land tot zijn persoonlijke criminele domein wil maken. Vooral oudere kiezers zijn daardoor bang gemaakt om voor vernieuwing te stemmen.

In de campagne heeft Djukanovic steeds benadrukt dat Montenegro een eigen koers moet gaan varen en dat hij een einde zou willen maken een de hegemonie van Servië. “De keuze gaat tussen een democratisch en vrij Montenegro of slavernij onder een ondemocratisch regime”, zei hij. Djukanovic doet er echter alles aan om de indruk weg te nemen dat hij naar afscheiding streeft en waarnemers achten een zelfstandig Montenegro onwaarschijnlijk.

De nieuwe president was in 1991 al op 29-jarige leeftijd premier van Montenegro. Hij stond toen in de schaduw van president Bulatovic. Gaandeweg ontwikkelde hij zich tot onafhankelijk denker en hervormer.

Omdat Montenegro veel te lijden had van de koppige weigering van Milosevic om serieus te hervormen, ging hij zich steeds kritischer opstellen. Hij noemde Milosevic “een man van gisteren”, die zijn langste tijd heeft gehad. Die kritiek leidde tot een verwijdering met zijn baas, president Bulatovic, vriend van Milosevic.