Schmitz en Patijn lopen 'krasje' op

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De PvdA-fractie had duidelijk geleerd van de zaak-Lilipaly. Door zijn afwezigheid koos de Kamer in maart met nipte meerderheid voor aanleg van de A73 op de oostoever van de Maas, waar de PvdA een voorkeur had voor de westoever.

De fractie voelde niets voor een herhaling en had de zaken nu dus beter aangepakt. Daarbij ging het deze keer niet om de vraag op welke plek een stukje snelweg moest komen, maar om de politieke toekomst van twee staatssecretarissen, van wie één ook nog uit eigen kring. Dus hield Adri Duivesteijn zich gisteren bereikbaar in het op een steenworp afstand van de Tweede Kamer gelegen ziekenhuis, waar hij de eerste contacten legde met zijn die ochtend geboren zoontje Sander.

Zijn overhaaste gang naar het parlement had echter geen invloed op de uitslag van de stemming over een motie van afkeuring tegen de staatssecretarissen Schmitz (PvdA, justitie) en Patijn (VVD, buitenlandse zaken) vanwege hun optreden in de Schengen-zaak. Als het aan CDA, GroenLinks, AOV, SP en CD had gelegen, hadden deze bewindslieden gisteren hun laatste optreden in de Tweede Kamer beleefd. Maar een zeer ruime meerderheid, bestaande uit de drie regeringspartijen PvdA, VVD en D66, en verder SGP, GPV, RPF, Unie 55+ en het onafhankelijke Kamerlid Hendriks sprak zich uit tegen de motie.

De twee bewindspersonen zijn wel enigszins beschadigd, zo realiseert men zich ook in de fracties uit het paarse kamp. Zoals D66-woordvoerder De Graaf het gisteren in het Kamerdebat omschreef: “Er is sprake van een krasje dat achterblijft.”

De kritiek op de manier waarop de twee staatssecretarissen de uitvoering van het verdrag ter hand hebben genomen was niet de hoofdschotel in het debat van gisteren. Die kritiek hadden de bewindslieden in een eerdere gedachtenwisseling met Kamerleden al over zich heen gekregen. Gisteren ging het in het Kamerdebat vooral om de politieke positie van Schmitz en Patijn, opgehangen aan de vraag of zij de Kamer al dan niet van onjuiste informatie hadden voorzien.

Volgens het CDA en andere oppositiepartijen was dat wel degelijk het geval. De bewindslieden zouden de Kamer herhaaldelijk hebben verzekerd dat Schiphol op 15 december van dit jaar klaar zou zijn voor de uitvoering van Schengen, met andere woorden dat Schengenpassagiers zouden worden gescheiden van andere luchtreizigers en zonder paspoortcontrole Nederland zouden kunnen binnenkomen. “Maar terwijl ze die verzekering gaven, wisten ze dat die informatie onjuist was”, aldus CDA-woordvoerder De Hoop Scheffer.

Dat ze in een eerder overleg met Kamerleden daarvoor al hun excuus hadden aangeboden, deed volgens hem niets af aan hun politieke verantwoordelijkheid. “We kunnen hier in de Kamer geen excuus-cultuur hebben, om vervolgens over te gaan tot de orde van de dag.” GroenLinks-woordvoerster Sipkes deelde die mening.

De staatssecretarissen kregen echter steun van een meerderheid van de Kamer, zij het dat die het niet op alle punten onderling eens was. Zo meenden PvdA-woordvoerder Van Oven en zijn D66-collega De Graaf dat Schmitz en Patijn de Kamer weliswaar onvolledig, maar niet onjuist hadden geïnformeerd. En zo'n vergrijp is weliswaar ernstig, maar niet zo zwaar dat de twee bewindslieden het veld zouden moeten ruimen.

De VVD'er Weisglas daarentegen schaarde zich zonder meer achter de kwalificatie van De Hoop Scheffer. Alleen diens politieke conclusie deelde hij niet.

Het GPV-Kamerlid Schutte bracht weer een andere nuancering aan. De opstelling van Schmitz, die de Kamer uitgebreid inzicht in de verdere aanpak van de Schengen-kwestie beloofde, gaf hem nog enig vertrouwen. Maar de wat onzekere benadering van Patijn, die slechts een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen van de afgelopen maanden beloofde, boezemde hem nauwelijks vertrouwen in. Schutte had het liefst voor een motie van afkeuring tegen Patijn, en tegen een motie van afkeuring tegen Schmitz kunnen stemmen. Nu stemde hij tegen de motie die tegen beide bewindslieden gezamenlijk was gericht.