Rode Kruis bouwt cellen in Rwanda

KIGALI (Reuter) - De Verenigde Naties en het Internationale Rode Kruis gaan in Rwanda de uitbreiding van gevangenissen financieren.

In dat land zitten zeker 53 000 gedetineerden opeengepakt, vaak onder erbarmelijke omstandigheden; de dertien gevangenissen in het land zijn berekend op hooguit 12 000 gevangenen. De speciale VN-gezant in Rwanda, Shaharyar Khan, maakte gisteren bekend dat een noodprogramma van 10 miljoen dollar de capaciteit in drie maanden zal opvoeren tot 30 000 gevangenen. Het project zal worden uitgevoerd door de VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP, het Internationale Rode Kruis (ICRC) en de Rwandese regering.

De beoogde capaciteit van 30 000 bij een gevangenisbevolking van 53 000 betekent dat er dus nog altijd een tekort zal zijn van zeker 23 000 plaatsen. Wekelijks komen daar nog achthonderd gevangenen bij - meestal verdachten van betrokkenheid bij de massamoord op Tutsi's en kritische Hutu's, die vorig jaar aan 500 000 à 1 miljoen personen het leven kostte. In de gevangenis van de stad Gitarama - gebouwd voor vierhonderd gevangenen maar gevuld met zevenduizend - heeft de overbevolking geleid tot de sterfte van duizend gevangenen dit jaar. Velen leden aan malaria en dysenterie. Ontstekingen aan de voeten zijn een andere plaag, veroorzaakt door het dag en nacht rechtop staan in de vuile modder op het overvolle gevangenisterrein. Dikwijls moeten voeten en benen worden geamputeerd. Behalve de 'gewone' gevangenissen bestaan in Rwanda geheime militaire gevangenissen. Volgens VN-functionarissen worden gevangenen op het platteland soms vastgehouden in kuilen. Het Internationale Rode Kruis heeft voor het eerst in zijn bestaan besloten geld te geven voor zoiets als de bouw van nieuwe gevangenisvleugels. ICRC-vertegenwoordiger Brigitte Troyon geeft toe dat het mandaat van de organisatie niet voorziet in de gevangenisbouw, “maar dit is een uitzondering, om mensen in leven te houden”. Ook de VN-voedselorganisatie WFP is overgegaan tot een opmerkelijke stap: het leegruimen van haar pakhuizen, zodat daar gevangenen kunnen worden vastgehouden.

Zowel bij het Rode Kruis als de VN leeft het besef dat meer gevangenissen niet de oplossing zijn van het eigenlijke probleem. Het Rwandese juridische systeem is weggevaagd: rechters en advocaten zijn vorig jaar vermoord, of ze hebben de wijk genomen naar het buitenland. De gevangen verdachten van genocide zijn nooit voorgeleid, laat staan berecht. Zo lang geen sprake van is van berechting, en daarmee van vrijspraak of verstrijken van straftermijnen, zullen de gevangenissen steeds voller raken, óók met onschuldigen.