En weer ziet Major een zetel naar de oppositie gaan

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Conservatieven van de Britse premier John Major likten gisteren hun wonden na de verpletterende nederlaag bij een tussentijdse verkiezing om een parlementszetel in Schotland. Zij zagen hun meerderheid in het Lagerhuis slinken tot 10 zetels na de historische overwinning van de Schotse Nationale Partij (SNP).

De uitslag van de stemming donderdag in het Schotse kiesdistrict Perth en Kinross was een persoonlijke nederlaag voor Major, die van harte de beslissing had gesteund om van de stembusgang een referendum te maken over de unie met Engeland. Het Tory-bolwerk ging met een overweldigende meerderheid naar de SNP, die voor Schotse onafhankelijkheid pleit. Labour boekte flink winst en verwees de Conservatieve kandidaat zelfs naar het derde plan.

Major wees op de lage opkomst en haalde zijn schouders op over het verlies: “Tussentijdse verkiezingen zijn altijd moeilijk voor de regeringspartij, maar het verleden bewijst dat we dergelijke zetels altijd terugwinnen bij landelijke verkiezingen.” Die staan op de agenda voor 1997.

Analisten wijzen echter op de ongekend lage populariteit van de Conservatieven in Schotland. Met 14 procent is die nog lager dan in Engeland (22 procent, tegenover Labour 58). Als de regeringspartij blijft weigeren in te spelen op het Schotse verlangen de 300 jaar oude unie met Engeland te wijzigen, zou zij in '97 wel eens bitter weinig steun kunnen krijgen in Schotland. Bij locale verkiezingen in april wisten de Tories daar nergens een meerderheid te behalen.

De huidige meerderheid van Major in het Britse parlement dreigt overigens verder af te kalven, nu een tussentijdse verkiezing nodig is in Littleborough en Saddleworth door het overlijden van de Conservatief Geoffrey Dickens.

De liberaal-democraten, de derde partij van Engeland, willen samenwerken met Labour na de verkiezingen in '97. Een eventuele Conservatieve minderheidsregering - een mogelijkheid als geen van de partijen een meerderheid behaalt - krijgt geen steun. Dat voornemen heeft de leider van de 'lib-dems', Paddy Ashdown, gisteren uitgesproken.