Fusiemanie grijpt om zich heen

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Met fusies en overnames was afgelopen jaar meer geld dan ooit gemoeid. De Wall Street Journal spreekt over een fusiemanie. Gedreven door de komst van de euro voert Europa het peloton aan. Nederland was wederom een actieve opkoper van buitenlandse bedrijven.

Het Nederlandse bedrijfsleven globaliseert lustig mee. Vorig jaar verwierven Nederlandse concerns 285 buitenlandse bedrijven met een gezamenlijke waarde van 41,4 miljard gulden.

Volgens drs. G. Landheer, directeur corporate finance bij accountants en adviesbureau KPMG is het 't zevende jaar op rij dat het Nederlandse bedrijfsleven meer kocht in het buitenland dan andersom. Hij ziet dit als een bewijs van de sterkte van de Nederlandse economie.

Tegenover de 285 aankopen door Nederlanders stonden slechts 118 Nederlandse bedrijven die in buitenlandse handen kwamen. In geld gemeten lijkt de balans meer in evenwicht, maar dat is omdat er in 1997 een paar grote verkopen bij zaten. Zo verkocht Unilever zijn chemiepoot voor 16 miljard aan het Britse ICI. Dit bracht het totale bedrag van de aankopen door buitenlanders in 1997 op 35,3 miljard gulden. In 1996 was dat nog maar 7,3 miljard.

Nederlandse firma's sloegen vooral toe in Amerika, waar zij voor ruim 14 miljard gulden 49 bedrijven overnamen. België was goede tweede: firma's uit dit buurland kochten 21 bedrijven met een waarde van zo'n 10 miljard gulden.

Marktkleider

De onrust in het bedrijfsleven is enorm. Het hoogste doel is tegenwoordig marktleider te worden in een deelmarkt of sector. De globalisering, die gepaard gaat met heftige concurrentie, dwingt de concerns tot schaalvergroting. Maar het is tegenwoordig niet meer de groei om de groei.

De vroegere strategie van diversificatie, waarbij concerns allerhande branchevreemde bezigheden erbij kochten om de risico's te spreiden, heeft afgedaan. De grote concerns trekken zich terug op hun 'kern-activiteit'. Unilever verkocht bijvoorbeeld zijn chemie-divisie, maar gaat de opbrengst gebruiken om verder uit te breiden op het terrein van levensmiddelen.

Doen waar je goed in bent, en de rest afstoten, is nu het parool. Volgens dat concept worden ook concerns opgesplitst, waarna de verzelfstandigde units weer doorgroeien op de wereldmarkt. In Nederland bijvoorbeeld stootte Vendex de uitzenddochter af, terwijl KPN post en telecom wil gaan scheiden. De afgesplitste concerns willen stuk voor stuk een flinke geldbuidel om marktaandeel op de wereldmarkt te kopen.

Sommige concerns modderen enorm met de definitie van wat hun kernactiviteit is. Philips bijvoorbeeld stapte eerst in video- en mediaproductie, in de veronderstelling dat dat bij elektronica hoorde, maar bedacht zich onderweg en verkocht de boel weer.

Spaarders

Ook het gunstige beursklimaat stimuleert bedrijven tot overname van concurrenten; spaarders staan te trappelen om hun geld in aandelen te steken, dus het geld is goedkoop. Aan de andere kant zijn de bedrijven duur als gevolg van de hoge beurskoersen.

Volgens Landheer zijn de overnames in 1997 vooral 'groter' geworden omdat de bedrijven duurder werden. In 1996 kochten concerns omvangrijkere bedrijven.

De waarde van fusies binnen Europa steeg in vergelijking met 1996 met 44 procent naar 816 miljard gulden. Binnen Europa vond het grootste fusiegeweld plaats in Zwitserland. Daar kropen de grootste financiële concerns bij elkaar in een poging op de Europese markt een machtsfactor te worden. De euro toplijst van fusies en overnames wordt aangevoerd door Union Bank of Switzerland dat Swiss Bank kocht voor 23 miljard dollar.

Tweede werd Zurich Insurance dat het met het Britse BAT eens werd over bundeling van de financiële activiteiten. Credit Suisse en Winterthur nemen met een overname ter waarde van 9,7 miljard dollar, de vijfde plaats van de grootste Europese deals in.

Reed Elsevier

Quest International, chemie-dochter van Unilever, haalde de zesde plaats op de euro-fusie-ranglijst. Pal onder de verkoop van het Brits-Nederlandse Unilever prijkt het eveneens Brits-Nederlandse Reed Elsevier met de overname van Wolters Kluwer.

De fusiemanie beperkt zich bepaald niet tot Europa, waar de komst van de euro alom wordt aangevoerd als motief voor het bij elkaar kruipen van bedrijven. Amerikaanse bedrijfsleven kocht en verkocht afgelopen jaar voor 643 miljard dollar concurrenten. Dat was 40 procent meer dan een jaar eerder. De aankopen waren 65 procent duurder dan in 1996.