President pleit in 'troonrede' voor versteviging sociale zekerheid en onderwijs

Van onze correspondent WASHINGTON - De Amerikaanse president Bill Clinton heeft er vannacht in zijn jaarlijkse State of the Union voor gepleit de voor de komende jaren verwachte begrotingsoverschotten te gebruiken om het sociale zekerheidssysteem financieel te verstevigen.

In zijn 'troonrede' repte hij, zoals werd verwacht, met geen woord over het seksschandaal waarin hij is gewikkeld. Bij het ter perse gaan van de Nederlandse kranten had Clinton zijn rede nog niet uitgesproken. Medewerkers van de president hebben echter tot gisterochtend toe diverse onderdelen laten uitlekken. Ook heeft Clinton in de eerste helft van januari verscheidene van zijn voorstellen al naar buiten gebracht.

Toch verwachtten insiders gisteravond nog enkele verrassingen in de toespraak, bijvoorbeeld de aankondiging van een verhoging van het miniumloon. Dat is nu 10,50 gulden per uur. De Democratische senator Edward Kennedy heeft een verhoging voorgesteld tot bijna vijftien gulden, maar zover zou Clinton niet willen gaan.

De financiële versterking van het sociale zekerheidssysteem zal de aanzet moeten worden tot een fundamentele discussie in de Verenigde Staten over het stelsel van de uitkeringen en de subsidies. De sociale zekerheid staat onder zware druk vanwege het feit dat over vijftien jaar de eerste vertegenwoordigers van de naoorlogse geboortegolf in aanmerking komen voor pensioenrechten. Die golf zal aanhouden tot het jaar 2031. In die zestien jaar zullen de uitkeringen voor onder meer Medicare, de staatsgezondheidszorg waar gepensioneerden in de VS recht op hebben, een enorme stijging meemaken.

Een centrale plaats had Clinton in zijn rede ook ingeruimd voor de verbetering van het voortgezet onderwijs. De komende jaren moet het aantal leerkrachten met 100.000 groeien. Verder moeten de klassen in de onderbouw kleiner worden - van 22 leerlingen naar 18. In zijn rede van vorig jaar kondigde de president al aan dat hij een tienpuntenplan had, waarin meer Amerikanen voortgezet onderwijs kon volgen en alle klaslokalen en bibliotheken op Internet zouden worden aangesloten.

Clinton maakte stevig reclame voor het beleid dat hij tot nu toe heeft gevoerd. Dat heeft Amerika economisch sterk gemaakt en sociaal stabiel. Bovendien zijn Amerikaanse militairen momenteel nergens in een oorlogssituatie verwikkeld. De president benadrukte dat de begroting voor 1999 voor het eerst in dertig jaar sluitend zal zijn en dat de werkloosheid in 24 jaar niet zo laag is geweest. De Iraakse leider Saddam Hoessein kreeg opnieuw een waarschuwing dat er sancties volgen als hij de VN-wapeninspecteurs blijft dwarsbomen.

Republikeinse leiders in het Congres hadden maandag verzekerd dat ze naar aanleiding van de problemen van de president geen scène zouden schoppen. Beide politieke kampen wilden geen herhaling van 1974, toen de Republikeinse president Richard Nixon tot zijn nek in het Watergateschandaal zat en de Democraten in het Congres hem met boegeroep verwelkomden.