Kalma: PvdA redt het niet met Kok alleen

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De formule voor een herrijzenis van de Partij van de Arbeid luidt: 'meer sociaal profiel + bestuurlijke betrouwbaarheid x premierbonus = verregaand herstel voor de PvdA + Kok premier tot (minimaal) het jaar 2000.

Een grapje van de directeur van het wetenschappelijk bureau van de PvdA, Paul Kalma in zijn discussienota De wonderbaarlijke terugkeer van de solidariteit. De uitgave van de Wiardi Beckmanstichting is overigens verder bloedserieus bedoeld, zoals PvdA-partijvoorzitter Felix Rottenberg gisteren bij de presentatie benadrukte.

Dezelfde Rottenberg zorgde er in het afgelopen weekeinde voor dat de discussie al op gang kwam, voordat de uitdagende kijk van Kalma ('Verder kijken dan paars, had ook gekund') publiek werd gemaakt. Voor de televisiecamera's zei hij er begrip voor te hebben dat partijleider Wim Kok en fractieleider Wallage niet blij zijn met de uitdagende vragen die Kalma opwerpt.

De partijvoorzitter daar gisteren over: “Kok en Wallage zijn volledig bereid de nota binnen de partij ter discussie te stellen. Dat ze zo defensief hebben gereageerd is een normale reflex als iemand kritiek krijgt. Als je er verder over nadenkt, zie je pas dat die kritiek ook nuttig kan zijn.” Kalma had het tot nog toe in het partijbestuur ook zo ervaren: “Er zijn harde woorden gevallen, maar we zijn het er in de partij over eens dat het er nu vooral om gaat dat zulke vragen gesteld mogen worden.”

De wonderbaarlijke terugkeer van de solidariteit moet met twee al de partij ingestuuurde stukken over de stad en de sociale staat, de PvdA een moment van bezinning geven. Pas volgend jaar wordt op een congres beslist of er nieuwe lijnen uitgezet kunnen worden. “Het gaat erom de discussie over beleid weer terug te brengen in het centrum van de partij”, aldus Rotterberg. Volgens hem is daar nauwelijks tijd voor geweest de afgelopen jaren. Bij het opstellen en goedkeuren van de verkiezingsprogramma Wat mensen bindt en het paarse regeerakkoord moest alles binnen een korte periode door een select gezelschap erdoor gejast worden.

Fixatie

Volgens Kalma is het kabinet-Kok doorgeschoten in de fixatie op lastenverlichting. Vandaar dat hij (ook in zijn formule) aandacht vraagt voor sociale onderwerpen als onderwijs en woningbouw. Door het doorslaan van de balans naar uitsluitend financiële orde, mist de PvdA de boot. Waar zijn de toch heel valide 'oplossingen' als herverdeling van arbeid en zorgverlof gebleven? Hoe zit het onder het economische geweld met de verbetering van het milieu en het slechten van de kloof arm en rijk in de wereld?

De nota is geschreven uit een mengeling van onvrede en verbazing. Kalma: “Onvrede over de verkiezingsnederlagen van de PvdA en verbazing over de betrekkelijk gelatenheid waarmee de sociaal-democratie deze nederlagen ondergaat. Natuurlijk is het een grote plus dat de PvdA een figuur als Kok op de stoel van premier heeft, maar dat is geen garantie dat het PvdA-imago daarmee ook opgevijzeld wordt.”