Voedsel heeft grote invloed op de stem

Eten. Iedereen doet het. Maar waar, hoe, wat en met wie? Een kleine serie met min of meer willekeurige antwoorden.

Zingen bij het Kamerkoor betekent meestal laat uit bed, en Henk combineerde dat jarenlang met een ontbijt in het café. Taart. Als hij dan even na het ontbijt op zijn horloge keek, was het alweer lunchtijd. En om vier uur at hij een kop soep, want daarna stond de bus klaar, om het gezelschap naar Drachten, Den Bosch of Groningen te brengen, voor een concert. Na het concert is er altijd wel iemand die chips of kaas heeft meegenomen, of wijn. Dat eten de zangers dan in de bus. “Als ik thuiskom, wil ik altijd wel even een kijkje onder het deksel nemen. Een kopje erwtensoep om half twaalf 's avonds, heerlijk.” Nu hij in het Omroepkoor zingt, zijn de werktijden anders. Hij zingt meer overdag. Maar de gewoonte om 's avonds te eten, blijkt moeilijk uit te roeien. “Mijn vrouw zegt dan: die zak chips hoeft niet leeg, hoor. Ik ben toch gewend om na 11 uur 's avonds te eten.”

Voeding beïnvloedt de stem. “Als ik 's avonds te veel gegeten heb, veel vlees bijvoorbeeld, merk ik dat de volgende ochtend. Ik heb dan een dof gevoel in mijn hoofd, niet helder. Mijn gezicht is dik, mijn ogen zitten dicht. Het zingt niet lekker. Om goed te kunnen zingen, moet ik leeg zijn, een gevoel van helderheid hebben. Er moet ruimte zijn. Nooit zing ik zo lekker, zo goed, als wanneer ik vast. Vijf dagen alleen thee en bietensap. Dan zing je geweldig. Je bent dan heel helder, alert. Ik voel me veel meer vrij, als ik minder eet.”

Vlak voor een optreden eet Henk heel licht of heel weinig. Als het koor gezamenlijk uit eten gaat, komt het al gauw bij een Chinees terecht: dat gaat lekker snel. Rijst met wat groente eet Henk dan. Of soms gaat hij naar de Mexicaan, om taco's te eten. “Als je maag vol is, gaat je middenrif omhoog en is er minder ruimte. Ik krijg dan zo'n opgepropt gevoel. Niet lekker.”

Koffie, melk en andere zoete zuivel blijken de klank negatief te beïnvloeden, net als sambal en knoflook. “Als ik melk drink of kwark eet, krijg ik voor mijn gevoel een neiging tot traagheid. Ook van kaas. Het geeft me een dof gevoel in mijn hoofd, ik kan dan niet helder zingen. En dat ik voor een optreden geen knoflook eet, is niet alleen om mijn buurman te sparen, maar ook omdat je van knoflook uitdroogt. Van sambal krijg ik pijn in mijn keel. Ja, je bent de hele dag met je fysiek bezig.”

Elke dag moet dat fysiek, die twee stembanden met alle holtes en spieren eromheen maar weer presteren, een goed geluid neerzetten. Dat lukt niet altijd. “Als ik na een slechte repetitie op het station de kroketten rook, moest ik er een kopen. Dat is dan troost. En na een goede repetitie eet je om jezelf te belonen: goed gedaan. Na een slecht optreden heb ik wel eens een half brood opgegeten. Met beleg, ja. Ik wil meer discipline, ook in het eten. Als je op rare tijden eet, voel je ook niet goed wanneer je eigenlijk genoeg hebt.”

De discipline is al enigszins gekomen. Niet alleen door de regelmatiger werktijden bij het Omroepkoor, maar de tenor is ook op fitness gegaan. En dat werkt. Sommige zangers zweren bij anderhalve liter water per dag. Henk Vels doet dat niet. Hij drinkt wel veel thee. En ook wijn, maar nooit voor een optreden. “We hebben een keer een dirigent gehad die aan onze ogen kon zien of we wijn gedronken hadden. Glazig stonden ze, zei hij. Je bent inderdaad minder alert, ook na één glas. Maar soms, na een week repeteren, gebeurt het wel eens, dat we met zijn allen de avond voor het optreden plotseling veel gaan eten en drinken. Er zijn zangers aan wie je niets merkt, maar ik kan er niet tegen. Je slijmvliezen raken aangedaan, en dan krijg je toch een andere klank.”