LASTIGE VRAGEN (Nadia van den Berg)

Wanneer bent u opgehouden te denken dat u wijzer werd, of denkt u het nog steeds? Aangeven op welke leeftijd. Ik hoop dat ik nog veel wijzer word. Daarom heb ik besloten filosofie te gaan studeren. Dan hoor je veel verschillende denkwijzen. Misschien leer je de objectieve werkelijkheid kennen. Want het is toch vreemd: mijn objectieve werkelijkheid is ook maar subjectief.

Op school vroeg ik bij scheikunde: 'Maar waarom zijn atomen atomen? Hoe weet u zo zeker dat ze bestaan, dat uw theorie geldig is, dat er geen werkelijkheid is die wij niet kennen?' De leraar zei: 'Daar gaan we bij scheikunde gewoon van uit.' Dus ik ben filosofie gaan studeren.

Ik wil dat de mensen twijfelen. Dubito ergo sum. Waarom zou de mens afstammen van de natuur? Waarom bestaan er geen marsmannetjes? Waar komt die zekerheid vandaan?

Wat hebt u van uw geboortegrond vooral lief?

a dat de mensen wat hun gewoonten betreft met u overeenkomen, dat wil zeggen dat u zich aan de mensen hebt aangepast en daarom op een goede verstandhouding kunt rekenen.

b gewoonten en gebruiken?

c dat u het daar zonder vreemde taal kunt stellen?

d herinneringen aan uw kindertijd?

Je voelt je er geborgen. En natuurlijk heb ik er al die lieve kinderherinneringen liggen. (Ik heb nog niet zoveel om op terug te kijken, natuurlijk.)

Amsterdam is nog onbekend. Je komt er geen vrienden tegen op straat. Ik ben nog een toerist hier, met mijn rugzakje. Vroeger ben ik eens in Parijs geweest. Te gek. Maar ik was er pas geleden weer en het had veel minder romantiek. Nu is het onbekende Rome het helemaal. Daar zit iets vreemds aan, misschien een paradox. Enerzijds is het: hoe bekender, hoe meer je je thuisvoelt. Anderzijds is het onbekende juist spannend en aantrekkelijk. Maar Amsterdam vind ik tot nu toe niets.

Zou u het zonder vrienden willen kunnen stellen?

Dat zie ik niet als een deugd. Het lijkt handig, maar het doet pijn. Het is heel eenzaam. Ik denk dat je dan heel hard wordt.

Het wordt nu wel heel belangrijk. Ik ben nu helemaal op mezelf aangewezen. Ik had gister een uurtje vrij dus ik ging maar in de studiezaal een boekje lezen. Ik voelde me zo alleen. Ik dacht: je moet het nu helemaal alleen doen.

Geen vrienden willen hebben is misschien wel een gemakkelijke oplossing. Maar wil je een gemakkelijk leven? Je kunt er ook sterk van worden: zonder vrienden leven, maar ze wel willen hebben.

Hoeveel oprechtheid kunt u van een vriend verdragen, in het bijzijn van anderen, per brief of onder vier ogen? Alles. Minder is hypocriet. Ik vind het niet erg om in mijn hemd gezet te worden. Doe ik ook wel eens bij anderen. Maar je moet wel de kans hebben om je te verdedigen. Soms word je direct geconfronteerd met je slechte kanten. Dat is een gave ervaring. Heel pijnlijk. Maar het is toch eerlijk.

Laatst heb ik een rondje harde kritiek moeten incasseren. Ze zeiden dat ik niet altijd eerlijk hoefde te zijn, en zeker niet en plein public.

Ik houd van recht voor zijn raap. Ik merk wel dat het minder wordt. Door de negatieve reacties. In onze maatschappij mag je niet te impulsief zijn. Zo hadden we vandaag college logica. Het ging over het logisch gehalte van een discussie over 'tv of bioscoop'. Om het pleit te beslechten riep ik door de zaal: Wie gaat er mee naar de bios? Ze waren geshockeerd.

Bestaat er vriendschap zonder affiniteit in humor?

Wat is 'affiniteit' precies?

Het hangt af van je definitie van vriendschap. Volgens mij kan vriendschap best met een afwijkend gevoel voor humor samengaan. Je kunt toch ook heel interessant met elkaar discussiëren? Maar waarom vraagt u dit eigenlijk aan mij? Zo interessant ben ik niet.

Verandert je humor naarmate je ouder wordt?

Een paar jaar geleden snapte ik sommige grappen nog niet. Als je ouder wordt, zou je om steeds meer dingen moeten kunnen lachen. Je bent gesetteld, alles wordt serieus en je bent gespannener, dus je hebt een uitlaatklep nodig. Maar ouderen kunnen misschien juist veel minder lachen. Omdat ze het niet meer durven. Omdat ze verstard zijn, en in rolpatronen vastzitten.

Wat vervult u van hoop:

a de natuur? b de kunst? c de wetenschap? d de geschiedenis der mensheid?

De wetenschap. Daarom ga ik filosofie studeren: ik wil graag heel erg veel weten. Al twijfel ik dus of het wel mogelijk is objectieve kennis te krijgen. Misschien zijn zaken als geschiedenis en filosofie wel terug te voeren op kunst. Want bij het lezen van een filosofisch of historisch werk kun je in dezelfde vervoering raken als bij het bekijken van een mooi schilderij. Ze brengen je in contact met iets hogers.

Welke hoop hebt u opgegeven?

Misschien ben ik te verwend op het gebied van hoop. De hopeloosheid duurde nooit lang genoeg om iets op te geven.

Hoe rechtvaardigt u uw eigen geluk?

Tricky vraag. Ik heb er niet voor gekozen. Het was puur geluk. Eerlijk is het niet.

Gesteld dat u nooit iemand om het leven hebt gebracht: hoe verklaart u dat het nooit zover is gekomen? Meneer Frisch! Hoe durft u. Dat vind ik helemaal niet lief. Hoe durft u!

Bent u er trots op vader te zijn?

Uw vragen zijn niet gemaakt voor meisjes van achttien. Het zijn typisch vragen van een man van rond de zestig, die ook nog eens dood is.

Het lijkt me wel fijn als mijn vader trots op mij kan zijn. Heel fijn.