Tabloid-tv

Het kan nooit lang meer duren of Nederland krijgt boulevardtelevisie. Wat de Britten al jarenlang dagelijks per tabloid krijgen aangeleverd, komt hier binnenkort per televisie overal binnen. Dat is een somber vooruitzicht, maar onontkoombaar naarmate we verder opschuiven in het zogenaamd verbinden van het nieuws met 'de wereld van het individu'. En dat onder het dwingende regime van commerciële eigenaren die zoveel mogelijk winst willen maken, of politieke zulthoofden die geen flauwe notie hebben van de televisie als cultuurbepaler.

Van de affaire-Tjoelker is wat dat betreft veel te leren. Dat was een lokale zaak met enige landelijke uitstraling, tot een politieman opriep tot een demonstratieve minuut stilte uit protest tegen het zogeheten zinloze geweld. Op die avond schakelden vrijwel alle Nederlandse tv-stations rechtstreeks naar Leeuwarden om dat te laten zien. Daarmee werd het een landelijke emotie, met op de achtergrond meldingen van vergelijkbare kwesties, in Tilburg en Nijmegen.

Zeker, het was een ernstige zaak. Maar ik ben slecht genoeg om bij mezelf te denken, dat als ik bij een commerciële zender had gewerkt, ik die avond enige haren uit m'n hoofd had getrokken omdat ik die demonstratie niet zélf bedacht had. En dat we met het oog op de toekomst zouden moeten gaan denken over het zelf regisseren van dit soort emoties. Want daar zit marktaandeel in en winst.

Gedeeltelijk gebeurt dat natuurlijk al, alleen meestal nog in de marge van het zogenaamde echte nieuws. In het infotainment, waar geen regels voor gelden buiten de cijfers van het marktaandeel. Al die advocaten die steeds weer komen opdraven met larmoyante, pedante en wilde beschuldigingen aan het adres van politie en justitie, zijn niet het eindstation van een primeurjacht van journalisten. Ze zijn het beginstation van het nieuws, ze jagen zelf de publiciteit aan en weten dat daar inmiddels een markt voor is, want sensatie en nagespeelde emotie scoren goed als daar geen adequate journalistieke benadering tegenover staat. Op dat punt wordt al volop georkestreerd en met succes. Al was het maar dat er onder de bevolking de indruk ontstaat dat het bij de politie minstens zulke grote boeven zijn als onder drugshandelaren van formaat.

Ook op het gebied van entertainment gebeurt het al. Maar ook weer eenzijdig en zonder veel journalistieke inspanning. Per slot van rekening gaat het om artisten die veelal afkomstig zijn uit een stal waar het betrokken station gaarne uit put. Die ga je niet in het riool trappen. En dus worden ze in quasi nieuwsuitzendingen en net alsof-talkshows verheven tot een sterrendom dat in geen enkele verhouding staat tot hun talent.

Met reality-tv is het (nog) niet gelukt. Maar dat kwam simpelweg doordat de zijlijnen nog moet worden afgetast. Dat bestond veel te veel uit toevalstrreffers. Daar is geen echt werk van gemaakt, omdat de directe lijn naar meer winst niet gelegd kon worden. Als daar goed in geïnvesteerd was, had reality-tv de eerste echt tabloid-tv in de polder kunnen worden.

Een gemiste kans, maar er komen zat nieuwe. Zeker nu de affaire-Tjoelker heeft bewezen dat zoiets met indringende beelden van droevige betrokkenen, bloemen en wild waaiende waxinelichtjes, vrijuit pratende daders én hun familie dan weer, plus boze burgers kunnen aanzetten tot een luide roep om zwaardere straffen. En ministers die noodzakelijkerwijs dan maar zeggen dat ze ook bezorgd zijn en onderzoek willen laten doen. Met enige inzet valt uit elke dag nieuws en 'nieuws' een kwestie te promoveren tot aangrijpende televisie. In andere landen maken ze er buitengewoon winstgevende kranten mee. Waarom zou dat hier op de tv niet kunnen? Daarom komt het.