Studiehuis nog erg onduidelijk

AMSTERDAM - Binnenkort neemt het een aanvang, maar toch weten scholen nog niet hoe het 'studiehuis' in havo en VWO eruit moet zien. De overheid laat hen vrij om aan deze onderwijshervorming een eigen vorm te geven, maar daardoor is niet duidelijk aan welke criteria deze onderwijsvernieuwing in de hogere klassen moet voldoen. Bovendien is van de ouders slechts veertig procent op de hoogte van de grote verandering die er aankomt.

Dit blijkt uit een rapport van het SCO-Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam. In het studiehuis dragen leerlingen meer verantwoordelijkheid voor hun eigen onderwijs: de les in de klas wordt vervangen door zelfwerkzaamheid. Een derde van de havo- en VWO-afdelingen voeren de tweede fase in 1998 in, de overige scholen hebben hun streefdatum verlegd naar 1999.

De zes scholen die nu zijn onderzocht door F. Riemersma en W. Veugelers doen allemaal vanaf komende zomer mee met de onderwijshervorming in de bovenste klassen van havo en VWO. Maar waar ze precies aan mee doen, is hun nog niet duidelijk. “De overheid kan niet voorschrijven hoe onderwijs wordt aangeboden. Maar als ze verandering wil, moet ze een duidelijke richting aangeven. En daarvan is nu geen sprake,” aldus onderzoeker Veugelers.

“De onderwijsinspectie kan straks wel komen kijken of er zelfstandig gewerkt wordt, maar ze hebben geen harde criteria om een school te beoordelen.”

Het studiehuis ziet er niet alleen op elke school anders uit, ook tussen docenten op een en dezelfde school bestaan verschillende opvattingen, concluderen de onderzoekers. De ene leraar voert het studiehuis ook sneller in dan de andere.

Ook over andere elementen van het studiehuis bestaat nog veel onzekerheid, constateren de onderzoekers. De invoering van dubbele uren, waarin leerlingen eerst klassikaal les krijgen en daarna zelfstandig werken, eist een andere indeling van de schooldag. De lesmethodes waarmee docenten en leerlingen moeten worden getraind in planning en zelfstandigheid zijn nog niet af. Noodgedwongen fabriceren de scholen die komende zomer al het studiehuis invoeren hun eigen programma's.

Bovendien stellen de vernieuwingen hogere eisen aan de leerling. Veugelers: “Het lesprogrammma wordt zwaarder omdat scholieren nu moeten leren plannen, studievaardigheden ontwikkelen, onderzoekjes verrichten en daarnaast ook gewoon hun vakken moeten leren.”

Leerlingen op de zes onderzochte scholen vinden de dubbele uren prettiger dan het ouderwetse klassikale systeem. School is veel minder saai en er wordt dieper op de lesstof ingegaan, zeggen de geinterviewde scholieren in het rapport. De achterliggende bedoeling van het studiehuis blijken zij echter vaak niet te weten.