Irak wijst VN-voorstel over meer olie-export af

BAGDAD, WASHINGTON (Reuters, AP, AFP) - De Iraakse regering ziet in het voorstel van de Verenigde Naties het land twee keer zoveel olie te laten exporteren (en daarvoor meer voedsel en medicijnen in te voeren) een politieke manoeuvre die de positie van Irak moet ondermijnen.

Een woordvoerder in Bagdad had het gisteren over Brits-Amerikaanse pogingen om de oliereserves van Irak te stelen. Volgens Irak is het aanbod ook bedoeld om de eis van Irak dat aan alle economische sancties tegen het land een einde komt, te overschaduwen.

Irak mag nu elk half jaar voor 2,14 miljard dollar aan olie exporteren om voedsel en medicijnen te kopen voor de noodlijdende bevolking. VN-secretaris-generaal Kofi Annan heeft de Veiligheidsraad voorgesteld daarvan 5,2 miljard dollar te maken en in de Raad is dat alom (ook door de Amerikanen en Britten) gesteund. Maar het Iraakse ministerie van informatie sprak over een “politiek complot met slechte bedoelingen”.

De negatieve reactie van Irak op het voorstel van Annan heeft een 'zeer constructief' gesprek tussen Annan en de Iraakse vice-premier Tarik Aziz niet in de weg gestaan. Gisteren mengde de VN-baas zich weer in de diplomatieke strijd. Hij belde Aziz op en na afloop zei VN-woordvoerder Eckhard dat Annan en Aziz het erover eens waren dat de “pogingen om een oplossing via bemiddeling te vinden, zullen worden versneld”. Annan sprak behalve met Aziz ook met de Egyptische president Moebarak over de plannen van de Arabische Liga om secretaris-generaal Esmat Abdel-Meguid vandaag als bemiddelaar naar Bagdad te sturen.

Moebarak sprak ook met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Madeleine Albright, die op haar rondreis door het Midden-Oosten Egypte als laatste aandeed. Albright was volgens haar ministerie in Washington tevreden over haar reis.

Zelf zei ze dat de belangrijkste Arabische leiders het met de VS eens zijn dat Irak verantwoordelijk is voor de eventuele 'ernstige consequenties' van het uit de hand lopen van de crisis. De VS zitten volgens haar op een lijn met Egypte, Jordanië, Koeweit, Saoedi-Arabië, Bahrein en de Palestijnse Autoriteit. Albright zei verder dat ook zij nog altijd hoopt op een vreedzame oplossing, ook al is zij daar sceptisch over.

Praten

In Den Haag zei gisteren een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken dat Nederland de diplomatieke initiatieven ter oplossing van de crisis rond Irak kansen wil geven, voordat militair ingrijpen een optie wordt. “Het is nog te vroeg om uitspraken te doen over een eventuele militaire bijdrage van Nederland aan de zijde van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië tegen Irak”, aldus de woordvoerder.

Saddam Hoessein moet wel onverkort de VN-resoluties aangaande wapeninspecties uitvoeren. “Maar nu er nog Russische, Franse en Turkse initiatieven lopen voor onderhandelingen, vinden wij dat het volledige arsenaal aan diplomatieke middelen eerst moet worden uitgeput.” Pas dan kunnen militaire middelen op de agenda komen, zei de woordvoerder. Ook Nederland steunt het VN-voorstel Irak toe te staan twee keer zoveel olie te exporteren.

Moskou, fel gekant tegen militair ingrijpen, liet gisteren weten dat de Russische afgezant Viktor Posoevaljoek net zolang in Bagdad blijft totdat zijn missie 'met succes' is afgerond. Wat dat inhoud is niet duidelijk. Een Kremlin-woordvoerder zei gisteren dat Moskou niet begreep hoe een Iraakse onderminister het maandag in zijn hoofd kon halen door Irak gedane toezeggingen platweg te ontkennen. Moskou meldde eerder maandag vol trots dat Saddam aan Posoevaljoek had toegezegd dat de VN acht van zijn paleizen mogen inspecteren en dat hij Unscom-hoofd Butler wil ontmoeten. Later noemde Bagdad dit “totaal onjuist”. De Britse minister van buitenlandse zaken Robin Cook zal morgen in Saoedi-Arabië en Koeweit uitleggen hoe ze in Londen over de crisis rondom Irak denken.