'Wet gelijke behandeling is niet te controleren'

Van onze wetenschapsredactie AMSTERDAM - Naleving van de Algemene wet gelijke behandeling, die discriminatie op grond van onder meer sekse, ras, geloof en homoseksualiteit verbiedt, is in de praktijk nauwelijks te controleren.

Dat stelt mr. Albertine Veldman, die gisteren in Utrecht promoveerde op de effectiviteit van die wet.

Veldman meent dat het handhaven van de vorig jaar september ingevoerde wet op dezelfde problemen stuit als de Wet gelijke behandeling uit 1980. Bij het vaststellen van de nieuwe regels zou onvoldoende zijn gekeken naar de uitvoerbaarheid. De Commissie gelijke behandeling, die moet toezien op het naleven van de wet, voegt hier volgens haar weinig aan toe.

Als voorbeeld haalt Veldman aan dat iemand die zich bij het vinden van een baan of het dingen naar promotie benadeeld voelt, zelf de juridische bewijzen moet verzamelen om de ongelijke behandeling aan te tonen. Hierin ziet ze een haast onoverkomelijke hindernis, omdat voor de onderbouwing van de klacht zowel een schat aan personeelsgegevens als de volledige medewerking van het bedrijf nodig zijn. In de praktijk blijkt een gedupeerde persoon dat vrijwel niet voor elkaar te krijgen, aldus de promovenda.

Mocht de persoon er wel in slagen de nodige informatie op tafel te krijgen, dan bestaat de kans dat een rechter alsnog roet in het eten gooit. Hiervoor verwijst Veldman naar een geschil, waarbij vrouwelijke directeuren aantoonbaar minder betaald kregen dan hun mannelijke collega's. Doordat de rechter zich echter niet beperkte tot de directeuren maar keek naar het voltallige personeel, bleef er van de klacht over een inkomensverschil weinig over.

Voor het geval iemand er toch in slaagt om de ongelijke behandeling juridisch aan te tonen, zijn er volgens Veldman te weinig sancties. Het vorderen van schadevergoeding blijkt niet mogelijk, terwijl de Commissie gelijke behandeling slechts op verzoek een oordeel uitspreekt.

Oud-minister Ernst Hirsch Ballin, onder wie de nieuwe wet gelijke behandeling is aangenomen, spreekt zich in een reactie niet uit over de toetsbaarheid van deze wet. Wel vindt de CDA-senator het gewaagd om zo kort na het in werking treden van de wet deze te veroordelen. Hij stelt dat het vooral belangrijk is dat de wet een publiek ethos tot uitdrukking brengt: dat het niet aangaat om mensen te benadelen omdat ze van een bepaald ras, geslacht, homo- of heteroseksuele gerichtheid zijn, of een bepaalde godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging hebben.

De Commissie gelijke behandeling noemt de conclusies van Veldman ronduit 'voorbarig'. “De Algemene wet gelijke behandeling is pas een jaar in werking, dus is het veel te vroeg om te spreken van een falende wet”, aldus commissielid Janny Dierx. “Daarbij is de huidige commissie pas een half jaar in functie. Aan een van onze taken, het evalueren van de wet, zijn we nog niet toegekomen. Maar wanneer blijkt dat de wetgeving een manco vertoont, zullen we beslist aan de bel trekken.”