Voorstel om straat in Rome te vernoemen naar fascist wekt woede

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De groen-linkse burgemeester van Rome, Francesco Rutelli, heeft voor een rel gezorgd door voor te stellen een straat in de Italiaanse hoofdstad te vernoemen naar de fascist Giuseppe Bottai. Onder dictator Mussolini was deze verantwoordelijk voor het verbannen van joden uit scholen.

Van joodse zijde werd woedend gereageerd op het plan van burgemeester Rutelli. Is de volgende stap het vernoemen van een straat naar Mussolini? vroeg men zich af. Rutelli die een centrum-linkse gemeenteraad voorzit, schokte ook zijn aanhang die hem in '93 tot eerste burger van Rome koos. De door hem voorgedragen Giuseppe Bottai was in 1919 met Mussolini een van de grondleggers van het fascisme. Als minister van onderwijs hielp hij in '38 met het opstellen van rassenwetten waardoor joden konden worden geweerd van scholen en universiteiten, en later hun banen verloren.

De Romeinse burgemeester verdedigde zijn besluit met de opmerking dat “het tijd is voor de Italianen zich over de wonden van het fascistisch verleden heen te zetten”, en dat “de democratie sterk genoeg is zonder taboes een discussie aan te gaan over de fouten en verdiensten van twintig jaar fascisme”.

Hij wees op de bijdragen van Bottai aan de Italiaanse cultuur. Hij was uitgever van diverse bladen, en gaf als 'gouverneur' van Rome onder Mussolini het startsein voor belangrijke archeologische opgravingen. Bovendien was Bottai in '43 medeverantwoordelijk voor het afzetten van de dictator Mussolini, zo hield Rutelli zijn critici voor.

Tullia Zevi, president van de joodse gemeenschap in Rome, sneerde dat “het niet de taak van democraten is erkenning te zoeken voor fascistische voormannen. Als kind werd ik zelf slachtoffer van Bottai's nietsontziende racistische campagne. Ik houd mijn kleinkinderen voor dat nooit te vergeten, want het kan weer gebeuren.” Zevi vermoedt dat burgemeester Rutelli steun probeert te winnen bij uiterst rechts. In '93 won hij nipt van Gianfranco Fini, leider van de 'postfascistische' Alleanza Nazionale.

Ging vooral de linkse pers te keer tegen Rutelli, de partij van Fini toonde zich ingenomen met zijn voorstel. En de krant Osservatore Romano, spreekbuis van het Vaticaan, zag in de controverse een bewijs van de 'onwetendheid' van het volk over de rol van Bottai als intellectueel.

Die stellingname leidde tot een protest van het Simon Wiesenthal-centrum in de Verenigde Staten. Het centrum trok ook aan de bel bij de Italiaanse regering over het plan voor eerbetoon aan Bottai, die “Italiaanse burgers heeft verraden enkel en alleen omdat zij joods waren”.