Zeemanschap ondergeschikt aan haast is oorzaak rampen

In de storm het afgelopen weekeinde kwam de Discovery van Stena Line, op weg van Harwich naar Hoek van Holland, in moeilijkheden. De kapitein van de supersnelle catamaran had een waarschuwing van het KNMI over de golfhoogte genegeerd. Hoe kan zo'n bijna-scheepsramp ontstaan?

In de jaren zestig verspeelde ik bij windkracht 10/11 onder het eiland Wight in een klap 300 ton deklading (met staaldraden gesjorde vaten chemicaliën), tijdens mijn wacht als stuurman. De uiterst bekwame kapitein had anderhalf uur voordien mijn suggestie om vaart te minderen, genegeerd. De kapitein was bekwaam, maar stond wel onder druk van de rederij om snelle reizen te maken.

Tijdens de nacht van de ramp van de Herald of Free Enterprice stond ik om vier uur op en tekende een dwarsdoorsnee van het schip (geschatte maten) en kwam al snel tot het oordeel dat het autodek zoveel water binnen gekregen kon hebben, dat de MG (metacentre hoogte = een stabiliteitsnorm), slechts kon leiden tot kapseizen. Overantwoorde haast was de aanleiding tot de ramp en het verlies van meer dan 200 levens.

De Estonia ging, met meer dan 800 mensenlevens te betreuren, ten onder in de Botnische Golf. Commissies hebben nu vastgesteld dat de constructie van de deuren niet sterk genoeg was. Een schip vervaardigd door een gerenommeerde werf, en onder 'klasse (dat heet onder toezicht van technische bureaus) gebouwd.

Het afgelopen weekeinde verspeelde de Discovery een 'spoiler', kreeg geen water binnen en ongeveer 50 auto's werden zwaar beschadigd.

Mijn conclusie is dat 'zeemanschap' veel te ondergeschikt is geworden aan haast.

Als de Estonia zwaar gaat slingeren en/of stampen en de trucks op het autodek gaan aan de haal, dan kan ik mij indenken dat de deur eruit gaat niet als gevolg van externe krachten, maar als gevolg van vermijdbare 'interne' krachten.

Als de Discovery nog zwaarder gaat stampen dan te verwachten viel, omdat er ook nog wat auto's en trucks 'meerijden', dan gebeuren er dingen, waar een technische bureau en een kapitein niets meer aan kunnen doen, als de kapitein de klok moet halen en niet 'af slacked' (= vaart vermindert).

Tijdens diverse reizen met ferry's (als toerist/passagier) stond ik verbaasd over de nonchalance waarmee auto's werden 'gesjord' op het dek. In het beroepsverkeer van burgerluchtvaart en zeevaart geldt, dat men te allen tijde voorbereid dient te zijn op extreme omstandigheden. Ook voor de zeevaart zou het 'timeschedule' te allen tijde ondergeschikt deienen te zijn aan de veiligheid, zowel bij beladen als bij varen. Het publiek zou dit moeten eisen. Maar dan moet het publiek wel eerst voorgelicht worden door de overheden/instanties.

Ik betreur de kapiteins en de stuurlieden (en nog meer de slachtoffers) die dit overkwam. Dat Stena Line nu al bij de Finse werf een claim wil indienen, is mij iets te snel door de bocht. Schepen, bemanningen, passagiers en verschepers mogen strenge eisen stellen en verlangen, dat die door reders en kapiteins, met ruggensteun van de overheid, gehonoreerd worden.