AIDS

Besmetting met het minder agressieve aidsvirus HIV-2 kan mensen beschermen tegen infectie met het veel dodelijker virus HIV-1.

Die ontdekking van onderzoekers van de Harvard School of Public Health doet denken aan het jaar 1796, toen de Brit Edward Jenner zijn vaccin tegen de pokken introduceerde. Hij durfde het aan om een paar mensen in te spuiten met koepokkenvirus, dat een milde vorm van pokken veroorzaakt. Hem was ter ore gekomen dat boerenmeiden uit de Cotswolds, die al vaker met koepokken in aanraking waren geweest, nooit pokken kregen. Kun je mensen op vergelijkbare wijze beschermen tegen HIV-1 door ze te vaccineren met HIV-2?

Veel te gewaagd, reageren medici op het bericht in het vakblad Science (16 juni). Maar hoopgevend is het nieuws wel, omdat het onderzoek onder 618 prostituees in Senegal aantoont dat preventieve bescherming tegen een infectie met HIV-1 niet is uitgesloten. Van de behaalde resultaten in de zoektocht naar zo'n beschermend vaccin werden de virologen vooral de laatste jaren behoorlijk moedeloos.

De prostituees, die aanvankelijk geen van allen met HIV-1 of HIV-2 waren besmet, werden negen jaar lang gevolgd. In die tijd raakten 61 vrouwen met HIV-1 geïnfecteerd. Van de 186 die besmet werden met HIV-2 bleken slechts 7 ook met HIV-1 geïnfecteerd. HIV-2 lijkt HIV-1 buiten de deur te houden, dankzij de immuunrespons die HIV-2 al heeft opgeroepen.

Nu gaat de vergelijking met pokken niet echt op. Koepokken is niet ernstig, pokken wel. HIV-1 is dodelijk omdat het virus het immuunsysteem binnent tien jaar ruïneert en zich aids ontwikkelt. Infectie met HIV-2 resulteert ook in aids maar het virus doet er gemiddeld meer dan tien jaar langer over.

Infectie met HIV-2 zou de kans op besmetting met HIV-1 met ongeveer 70 procent verlagen, rekenden ze in Boston uit. Dat zou voor de huidige vaccinspeurders een geweldig succes zijn. Maar niemand stelt nu voor om mensen die veel risico lopen, te vaccineren met HIV-2. Te riskant, meent men, omdat het HIV-2 kan muteren tot een gevaarlijke variant en omdat het virus zijn erfelijk materiaal tussen het DNA van de gastheercellen wegmoffelt en daardoor allerlei vormen van kanker zou kunnen veroorzaken. Niettemin, HIV-2 beschermt tegen HIV-1, lijkt het. Zoek de biochemie van het mechanisme uit en misschien weet je dan beter welke eiwitten van het virus in aanmerking komen om als vaccin te dienen.

De suggestie dat de infectie met HIV-2 alleen maar bescherming bood doordat de prositutees zich voorzichtiger gingen gedragen werd door de onderzoekers weerlegd. Uit hun studie bleek dat andere geslachtsziekten onder deze vrouwen juist waren toegenomen.