Jazz met strijkers

De composities die de Amerikaanse trompettist Dave Douglas voor zijn kwintet schrijft, zijn een stuk volwassener, eigentijdser ook, dan de retro-jazz die hij onlangs in Groningen tijden de Jazz-dagen liet horen met twee andere formaties. Zijn Douglas Five valt op door de zelfs naar eigentijdse jazz-normen gedurfde bezetting met twee strijkers, violist Mark Feldman en cellist Erik Friedlander, en Drew Gress, nu eens strijkend, dan plukkend op de contrabas. Zij worden bijgestaan door drummer Michael Sarin.

De formule van blazer, ritmesectie en strijkers is natuurlijk allerminst nieuw - Charlie Parker deed het al in de jaren vijftig - maar de rolverdeling is dat allerminst. Douglas is dan wel de leider en belangrijkste componist, op de cd DAVE DOUGLAS FIVE (Soul Note 121276-2) is goed te horen hoe de andere musici geheel gelijkwaardige rollen vervullen.

Behalve stukken van Douglas speelt het kwintet Monks 'Who Knows' en Roland Kirks 'The Inflated Tear'. Zijn eigen composities droeg Douglas op aan belangrijke musici, waaronder Steve Lacy, Wayne Shorter en Mark Dresser. Ook John Zorn, Douglas' werkgever bij Masada, ontbreekt niet. In de meeste gevallen verwijst de muziek ook inhoudelijk naar de opvattingen en prestaties van die musici, al kan ik in 'Over Farrell's', een hommage aan John Cage, de meester van het toeval niet ontdekken. In het aan trompettist Woody Shaw opgedragen 'Actualities' laat Douglas niet alleen horen dat Shaw een muzikale grootheid was, maar ook dat hij zelf op trompet tot de allergrootsten behoort.

Op zijn cd DEDICATIONS (CMP CD 73; distributie Via) speelt de Amerikaanse sopraansaxofonist en fluitist Dave Liebman al evenzeer met een strijkkwartet met dirigent. Dat laatste geeft al aan dat de rolverdeling volstrekt anders is. De strijkers zijn er voor ondersteunende achtergrondpartijen, in een overheersend kamermuziekachtige bedding. Werkelijk improvisatorisch tegenwerk krijgt Liebman van pianist Richard Beirach en bassist Eddie Gomez.

Dat het resultaat er toch mag zijn, komt doordat Liebman nu eens met het kwartet en dan weer met een cellist of violist speelt. Zo begint de cd in 'The Delicacy of Youth' met een complete bezetting, volgt daarop een duo met celliste Judy Geist en eindigt de cd vier nummers later met een duo met violist Todd Reynolds. Ook in de duo's zijn de strijkerspartijen voornamelijk begeleidend, maar de bereikte klankkleur is geslaagd, zeker in het razendspannende, verstild gespeelde slotstuk 'Mr. K'.

Helaas ontbreekt vaak een goede balans tussen 'licht' en 'serieus' in de muziek voor het strijkkwartet. Het ene moment luister je geboeid om het volgende moment geirriteerd te raken door een wel erg gemakzuchtige oplossing. Het eerder genoemde 'The Delicacy of Youth' is daardoor niet meer dan een interessante mislukking, terwijl het tegen rassendiscriminatie geschreven 'Treblinka' daarentegen een geslaagde combinatie van jazz en kamermuziek biedt.