Hein Roethof 1921 - 1996

DEN HAAG - De fout van de liberalen is dat ze de tempel van de vrijheid door geldschieters hebben laten ontwijden. Die woorden van de Spaanse filosoof Salvador de Madariaga waren de PvdA'er Hein Roethof uit het hart gegrepen.

De politicus, jurist en dichter is naar zijn familie gisteren bekend heeft gemaakt zaterdag in zijn woonplaats Utrecht overleden. Het oud-Kamerlid is 74 jaar geworden.

Roethof was Kamerlid van 1969 tot 1982 en van 1986 tot 1989. Hij werd vooral bekend door zijn politieke strijd voor liberalisering van abortus en de bestrijding van de kleine criminaliteit. De liberaal denkende PvdA'er was mede-initiatiefnemer van het zogenoemde Des Indes-beraad. In het Haagse hotel kwamen jarenlang sociaal-democraten en liberalen bij elkaar om nader tot elkaar te komen.

Roethof bleef hopen op een paarse coalitie, een regering zonder het CDA. In een Trouw-interview in 1989, toen zo'n regeringssamenstelling nog ver weg leek, zei hij: “Ermee stoppen? Nee, dat denk ik niet. Liberalen en sociaal-democraten hebben per slot dezelfde wortels. Hun beider idealen, vrijheid, gelijkheid, broederschap, komen voort uit de Franse revolutie.” Natuurlijk, merkte Roethof op, vertalen PvdA en VVD die idealen verschillend, maar hij bleef vele raakpunten zien. Een verbintenis tussen de twee partijen zou alleen al democratisch goed zijn om de 'afkeer van de onevenredig grote machtspositie van het CDA te breken'. Ooit zou het lukken, hield hij vol.

Zijn bekendste wapenfeit als parlementariër was in 1976 de initiatiefwet om de keuze voor abortus vrijer te maken. Samen met fractiegenoot Lamberts wist Roethof een in die tijd unieke samenwerking met de VVD te bewerkstelligen. De PvdA'ers en de liberalen Geurtsen en Veder-Smit wisten hun initiatiefwet in september 1976 door de Tweede Kamer te loodsen. Onder aanvoering van VVD-fractievoorzitter Van Someren-Downer sneuvelde het voorstel twee maanden later onverwacht in de Eerste Kamer. Roethof beschreef zijn persoonlijke beleving van tien jaar streven naar een vrouwvriendelijker abortusregeling in het boek De abortuskwestie en meer van dat.

In 1986, terug aan het Binnenhof, hield Roethof zich vooral bezig met de strijd tegen de kleine criminaliteit. Hij was voorzitter van een commissie die die problematiek in kaart bracht, hield zich bezig met vraagstukken rond de internationale rechtsorde en liberalisering van de zedelijkheidswetgeving. Met zijn standpunten werd hij door vrouwen vaak op handen gedragen, maar ook verguisd. Zo maakte Roethof hard kennis met de Rooie Vrouwen in zijn partij, die geen waardering hadden voor zijn uitleg van de vrijheid van meningsuiting. Volgens hem viel daar ook zoiets als pornografie onder. Voor die houding 'strafte' de feministische achterban hem met een lage plaats op de kieslijst. Op een bijeenkomst van zijn partij in Artis gingen ze 'als beesten tekeer tegen hem', vond hij. Hij was vooral geraakt door het feit dat hij niet aan het woord kon komen.

De zin voor het bevechten van een liberale rechtsstaat zat er al vroeg in bij Roethof. In 1951 promoveerde hij in Utrecht op 'het zelfbeschikkingsrecht des nationaliteiten'. Hij sloot zich op 17-jarige leeftijd aan bij de Vrijzinnig Democratische Jongerenorganisatie VDJO om, zoals hij later schrijft in zijn boek Dwars over het Binnenhof, de “bedreigde democratie te redden en de golf van nationaal-socialisme en fascisme te keren”.

Na de Tweede Wereldoorlog belandde Roethof in Indonesië waar hij onder meer werkte voor de Regeringsvoorlichtingsdienst in Jakarta. Terug in Nederland trad hij in 1951 in dienst van de NRC. Toen Roethof in 1963 besloot zijn VVD-lidmaatschap op te zeggen, werd hij bij die krant ontslagen. Een jaar later verkoos hij de PvdA. Tussen 1963 en 1969 werkte hij op het ministerie van buitenlandse zaken.

Roethof was onder meer vice-voorzitter van het Humanistisch verbond, voorzitter van de Mediaraad en bekleedde dezelfde functie bij de Nationale commissie ontwikkelingssamenwerking NCO. Hij raakte de afgelopen jaren ernstig verzwakt als gevolg van de ziekte van Parkinson.

Zijn jongste dochter Guikje is sinds 1994 Kamerlid voor D66.