Indonesië-reis stemt Plaisier niet vrolijk

LEIDSCHENDAM (ANP) - Christenen in Indonesië voelen zich bedreigd. De afgelopen jaren zijn honderden kerken in brand gestoken of op andere wijze verwoest. In veel dorpen op Java zijn christenen tweederangs burgers. Er is veel verwarring.

Met die conclusie is dr. B. Plaisier, secretaris-generaal van de hervormde kerk, terugggekeerd van een werkbezoek van zes weken. Vroeger heeft hij er zeven jaar gewerkt. Hij is niet vrolijk teruggekomen.

Vanuit moskeeën klinkt soms dat christenen niet te vertrouwen zijn of dat ze het hele land willen kerstenen. Tijdens de onlusten in mei stond op veel muren geschreven: bezit van autochtonen of bezit van moslims. Veel christenen vroegen zich af: zijn na de Chinezen, wíj aan de beurt? Als er maar één moslim in een dorp tegen is, mogen christenen geen kerk bouwen. Overheidsfuncties lopen zij mis, omdat ze geen moslim zijn. Ze vrezen dat Indonesië op weg is een moslimstaat te worden, hoewel ook moslims en nationalisten dat niet zeggen te willen. Christenen op midden-Java wuiven deze angst weg en wijzen op een lange traditie van religieuze tolerantie.

De regering-Soeharto heeft voor eigen politiek gewin moslims en christenen tegen elkaar opgezet; maar de kerkbranden hebben ook tot samenwerking geleid tussen beide groepen. Er bestaat een soort hotline waarbij christelijke en islamitische jongeren samen een kordon leggen rond een bedreigde kerk om brandstichting te voorkomen.

Plaisier merkte een grote openheid over deze zaken, en dat was toch iets nieuws. Tot voor kort waren Indonesische christenen bang voor kritiek op de regering, nu spreken ze zelfbewuster, merkte Plaisier.

Maar veel verlichte moslims, wetenschappers en politici denken toch vanuit de tegenstelling christenen - moslims. Zij zijn bang voor fanatieke evangelische groepen. De achterstelling van christenen zien zij niet. Plaisier noemt het winst dat de evangelische beweging nu agressieve methoden afwijst: bijbels uitdelen in moslimdorpen bijvoorbeeld of daar genezingsdiensten houden.

Indonesië verkeert in verwarring. Iedereen wil 'reformasie' maar niemand weet hoe. Er wordt openlijk gesproken over het uiteenvallen van het land, een 'joegoslavisering'.