Getuigenis van Lewinsky is cruciaal in duel tussen aanklager en advocaat

WASHINGTON - Een High Noon-confrontatie met als inzet de getuigenis van Monica Lewinsky. Die richting is afgelopen weekeinde het juridische gevecht in het seksschandaal rond president Bill Clinton opgegaan.

Wie van de twee duellisten verkeert in de beste positie om het schot te lossen dat de tegenstander uitschakelt, zoals in de klassieke western High Noon. Is het Lewinsky's advocaat William Ginsburg of de speciale onderzoeker Kenneth Starr?

Lewinsky, de nu 24-jarige oud-stagiaire in het Witte Huis van wie wordt beweerd dat ze een seksuele verhouding met Clinton heeft gehad, staat weliswaar centraal in het touwtrekken tussen Ginsburg en Starr, maar niet op voor beide partijen gelijkwaardige manier. Als advocaat van Lewinsky gaat het Ginsburg er in eerste instantie om de vrouw te behoeden voor een strafproces en gevangenisstraf. Voor Starr is Lewinsky echter maar een pion in een groter spel: het onomstotelijk vaststellen dat Clinton en zijn raadgever Vernon Jordan zich hebben schuldig gemaakt aan belemmering van de rechtsgang.

Uit de reacties van het Amerikaanse publiek en de dikwijls terughoudende en voorzichtige uitlatingen van politici op Capitol Hill heeft Starr inmiddels kunnen vaststellen dat een buitenechtelijke relatie voor het publiek onvoldoende reden is om Clinton uit het Witte Huis te verbannen. Tot twee keer toe koos Amerika willens en wetens een schuinsmarcheerder tot zijn leider en de opiniepeilingen geven aan dat hij dat mag blijven. Seks of geen seks.

Henry Hyde, de invloedrijke Republikeinse voorzitter van de juridische commissie van het Huis van Afgevaardigden, heeft ook al aangegeven dat hij voor een seksuele misstap geen afzettingsprocedure gaat beginnen. Dat ligt anders met meineed, aanzetten tot meineed en vooral belemmering van de rechtsgang. En helemaal als Starr aannemelijk zou kunnen maken dat vrienden van de president of Clinton zelf deze taktiek meermalen hebben toegepast. Bijvoorbeeld om zich aan een juridische procedure, zoals het Whitewateronderzoek of de Paula Jones-zaak, te kunnen onttrekken.

Lewinsky kan daarbij als breekijzer dienen. Vandaar het aggressieve optreden van de speciale onderzoeker en de halsstarrigheid van Ginsburg, die niet bereid is zijn cliënt te laten slachtofferen. Ginsburg wilde tot zondag slechts zaken doen met Starr, als Lewinsky volledige vrijwaring zou krijgen van strafvervolging voor mogelijke meineed tijdens een eerdere ondervraging onder ede door de advocaten van Paula Jones.

Die advocaten hebben tien dagen geleden ook zes uur lang Clinton ondervraagd in verband met de rechtszaak die Jones tegen de president begint wegens seksuele intimidatie. Tijdens beide ondervragingen zwoeren zowel Lewinsky als Clinton dat ze geen seksuele relatie met elkaar hebben gehad. Van de president wordt dat althans aangenomen, want zijn verklaring, die op videoband is opgenomen, ligt in de kluis tot in mei de zaak van Jones tegen Clinton in Little Rock gaat beginnen. Maar als Lewinsky toegeeft te hebben gelogen, dan geldt hetzelfde voor de president.

Volledige immuniteit is een hoge inzet, en een aanklager moet wel erg veel waarde hechten aan de verklaring van Lewinsky om daarmee akkoord te gaan. En hij zal zeker geen overeenkomst aangaan als hij niet precies weet wat de tegenpartij bereid is te verklaren. Zoiets gebeurt in het Amerikaanse rechtsysteem in een proffer, een schriftelijk aanbod, dat geldt als een officieel bindend document. Hoe gedetailleerder zo'n proffer is en hoe meer de onderzoeker-aanklager weet wat hij binnenhaalt, des te sneller zal hij bereid zijn tot een deal.

Starr hield de afgelopen dagen zijn poot stijf en zijn positie lijkt nog verbeterd door berichten dat er getuigen zouden zijn, die Clinton en Lewinsky in het voorjaar van 1996 hebben betrapt in een van de vertrekken van het Witte Huis. Zijn die getuigen er inderdaad, dan is Starr niet meer afhankelijk van de oud-stagiaire, want kan hij kiezen. Dan kan hij Lewinsky de duimschroeven verder aandraaien. Bijvoorbeeld door een strafrechtelijke procedure tegen haar te beginnen. De vrouw is dan niet langer getuige, maar verdachte en heeft niet meer de gelegenheid een beroep te doen op het vijfde amendement, dat zegt dat niemand verplicht kan worden zelfbelastende verklaringen af te leggen.

Veiligheidsdienst

Er is echter een maar. Als de getuigen in het Witte Huis gewone medewerkers zijn dan is een subpoena - een combinatie van dagvaarding en beslaglegging - voldoende om die getuigen te dwingen op te draven. Zijn het echter agenten van de veiligheidsdienst dan krijgt Starr te maken met het vertrouwelijke element in het werk van de dienst en moet een rechtbank bepalen of ze kunnen worden gehoord. Het hoofd van de Secret Service zal zo'n besluit aanvechten.

Starr heeft het afgelopen weekeinde nog eens laten weten dat agenten er zijn om de president te beschermen, niet om deel uit te maken van het maatschappelijke proces of om geschiedenis te schrijven.

Advocaat Ginsburg, als deskundige in medische schadeclaims toch al niet dagelijks vertrouwd met staatszaken, werd gisteren gezien terwijl hij met zijn cliënt wegreed bij het Watergate-complex, waar Lewinsky een appartement huurt. De veronderstelling dat ze op weg waren naar Starr voor een overeenkomst op diens condities lijkt niet uit de lucht gegrepen.