IJSLEED

De koorts waart al enkele dagen door Nederland. Dat vandaag wellicht het hoofd van een bewindsvrouwe op het hakblok wordt gelegd, doet geen enkele Nederlander iets. Dat Frankrijk na zes kern-experimenten zegt voorlopig weer genoeg te hebben, interesseert niet één sportieve milieu-activist. De wekker wordt extra vroeg gezet, de buitenthermometer koortsachtig nauwkeurig bijgehouden.

Kan het al?

De Elfstedenkoorts is ingetreden. Nachten lang al woelt de elite van de lange-afstandschaatsers over de beste voorbereiding op De Wedstrijd. De huis-tuin-en-keukendeelnemers vechten om een slaapplaats in een Friese schuur à raison van tweehonderd gulden. Het NOS-nieuws vertoont keer op keer een rayonhoofd gewapend met ijspriem. In de kroeg vertellen ouderen jonkies over die zware tocht van begin jaren zestig. Afgevroren oren, ijsblauwe tenen, de pegels hangend aan het snot. Maar een fractie van de starters haalde de finish. Vroeger vroren, net als nu, de vissen dood in de sloten, als het te lang koud was. Bolle vissebuiken, door het ijs heen gebroken in de laatste speurtocht naar adem, maakten het schaatsen op veel plaatsen onmogelijk. Uitgehongerde veldmuisjes dwaalden, net als nu, radeloos over het ijs op zoek naar een laatste kruimel. Oudere en zieke mensen kwamen wekenlang niet op straat, omdat ze de kou niet konden verdragen. Het gaf allemaal niets, het had een doel: de Elfstedentocht kwam eraan, met al zijn ontberingen.

Die tijden zijn niet meer. De Elfstedentocht is commercieel geworden. Geen oorlel mag lijden, geen schaatser voortijdig afstappen. De schaatsers rijden berekend. Net als bij het fietsen kan vlak voor de streep de overwinning worden gekocht. De rayonhoofden leggen ijstegels en verdienen zo een jaar lang gratis Beerenburg. De oostenwind is geweerd door een 220 kilometer lang windscherm te spannen, waarop alle Nederlandse bedrijven voor 10 000 gulden de meter kunnen adverteren. Het nuchtere hoge noorden van Nederland verkoopt de exclusieve tv-rechten aan een obscuur commercieel station.

Laat het maar gaan dooien. De schaatsen snel weer in het vet. Straks proberen ze ook nog Vader Abraham met zijn laatste carnavalsact te strikken om het volksfeest te vervolmaken.