Hoe 7,2 miljoen aan parkeergeld verdween

De vorig jaar gearresteerde parkeergeldophalers van de Amsterdamse Dienst stadstoezicht staan donderdag terecht. Zij zouden tijden hun werk een kleine 7,2 miljoen gulden, afkomstig uit parkeerautomaten, in eigen zak hebben gestoken.

AMSTERDAM - “Het was een soort automatisme geworden. Je hoefde niet meer met elkaar af te spreken dat er geld zou worden gepikt”, zegt een van de zeven verdachte (ex-)medewerkers van de Dienst Stadstoezicht, tot aan hun arrestatie vorig jaar belast met het legen van de circa 2600 parkeerautomaten in Amsterdam. Bijna de hele ploeg Buitendienst van de afdeling Geldverkeer kon jarenlang ongestoord zijn zakken vullen.

Het Openbaar Ministerie gaat er in de aanklacht vanuit dat de verduisteringspraktijken in het voorjaar 1994 begonnen. Op 2 december 1997 greep de politie (eind 1996 getipt) in en arresteerde de dieven. In die periode verdienden dezen grof bij. “De gestolen bedragen werden in de loop der tijd steeds hoger”, verklaart een van de verdachten tijdens het 'Muntendief' genoemde vooronderzoek. “Op het laatst werd het tot het waanzinnige toe. De meesten waren nooit tevreden. Het was gewoon hebzucht geworden.”

Daarvóór hadden de dieven naar eigen zeggen genoegen genomen met aanmerkelijk minder: zij namen alleen het geld mee dat buiten de (volle) geldkannen was terechtgekomen, zogeheten 'overlopers', waardoor de 'winsten' nooit hoger waren dan een paar honderd gulden. Naarmate de tijd verstreek, werden de bedragen groter, parallel aan de durf en brutaliteit van de betrokken ambtenaren. De Afdeling Financiële Ondersteuning van de regiopolitie Amsterdam/Amstelland berekende in een recent rapport dat de totale criminele winst van de geldophalers op een kleine 7,2 miljoen gulden uitkomt, ruim twee miljoen meer dan aanvankelijk werd vermoed.

“Wil je een paar centen verdienen?” Met dergelijke vragen werden nieuwe medewerkers in de verduisteringspraktijken geïntroduceerd. Eéé verdachte verklaart tegen de politie: “Een collega zei dat hij een broodje ging halen. Ik vertelde toen dat ik geen geld had, maar de collega haalde toen geld uit de kannen om een broodje te halen. Ik vond dit wel raar, maar het ging zo gemakkelijk (...).”

Het ging vooral ook heel gemakkelijk omdat elke interne controle binnen de afdeling ontbrak. Een enkele steekproef en het werken in wisselende koppels bleken volslagen ontoereikend. “Het hele systeem werkt niet”, zegt een andere verdachte. “Er was geen sprake van controle. De automaten waren constant kapot (...) maar er werd niets aan gedaan.”

“Ik heb al het geld dat ik verduisterde verbrast”, verklaart een ex-geldophaler. “Ik deed de meest gekke dingen van dat geld. Het kostte mij bijna mijn huwelijk.” Elders verklaart hij juist dat hij onder meer zijn 25-jarig huwelijksfeest financierde van binnengehaald parkeergeld. De politie nam bij de verdachten onder meer auto's, speedboten en motorfietsen in beslag.

De koppels geldophalers reden vier vijf Amsterdamse wijken per dag. De munten uit de automaten werden met zakken tegelijk verduisterd, hetzij door ze in een privé-auto van een van de verdachten te plaatsen, of door ze naar de woning van een van hen te brengen. De privé-auto's stonden onder meer op een betaalde parkeerplaats in de buurt van het hoofdkantoor van Stadstoezicht aan de Weesperstraat. Het parkeerkaartje werd gekocht met gestolen parkeergeld. Medeverdachten telden de munten en wisselden deze voor papiergeld.

Het dievenbestaan trok op sommigen een zware wissel. Een verdachte verklaart dat hij steeds vaker ziek werd “door de spanning van het stelen”. Tegenover de politie verzucht hij: “Eigenlijk ben ik blij dat ik gepakt ben want ik werd er een zenuwlijder van.” Een collega stort tijdens een politieverhoor in. Huilend verklaart hij dat binnen de afdeling werd gezegd “dat degene die de zaak zou verraden een kogel zou krijgen”. Helemaal uit de lucht gegrepen lijkt die vrees niet: bij huiszoekingen stuitte de politie in vier gevallen op vuurwapens.

De Dienst Stadstoezicht heeft na het boven water komen van de wantoestanden een reeks antifraudemaatrgelen getroffen. De hoofdverantwoordelijken zijn overgeplaatst naar andere diensten binnen de gemeente Amsterdam.