Nieuwe 'Ogden-affaire' KLM en Schiphol omarmen Zweedse prijsbreker voor onderhoud

SCHIPHOL - Op Schiphol ontwikkelt zich een tweede 'Ogden-affaire': goed betaald werk dat wordt overgenomen door een nieuw bedrijf met veel lagere lonen. Airvo, de Nederlandse dochter van een groot Zweeds concern, gaat als eerste onafhankelijke bedrijf en tegen veel lagere tarieven groot onderhoud aan vliegtuigen plegen.

Schiphol stimuleert de ontwikkeling, mede uit angst dat “het groot onderhoud anders naar lage-lonenlanden verdwijnt”. Volgende week tekenen de KLM en Airvo een contract waardoor Airvo het complete onderhoud van KLM's Saab 340-toestellen (voor 30 passagiers en korte afstanden) mag gaan verrichten.

Airvo is nu een bedrijfje met slechts 25 medewerkers dat alleen het dagelijkse klein onderhoud aan enkele toestellen van Air France en Air UK doet. Dankzij de overeenkomst met de KLM krijgt Airvo de beschikking over een hangar, apparatuur en veel geschoold personeel waarmee voor het eerst ook groot onderhoud kan worden uitgevoerd. De werknemers van de technische diensten van met name de KLM en Transavia vrezen dat op den duur veel van hun werk naar Airvo zal verhuizen.

Vorig jaar ontstond op Schiphol grote onrust nadat de luchthaven het Amerikaanse concern Ogden een concessie had verleend voor het afhandelen (verwerken van bagage, bijtanken en dergelijke) van vliegtuigen. Schiphol wilde zo meer concurrentie creëren die lagere prijzen zou opleveren. Tot dan hadden de KLM (70 procent marktaandeel) en Aeroground (30 procent) het voor het zeggen. KLM's positie was niet bedreigd maar Aeroground zag klant na klant verdwijnen naar Ogden. Dat kon door lagere lonen en het flexibeler inzetten van personeel veel lagere prijzen vragen. Met een ingrijpende sanering wist Aeroground nog maar net een faillissement te vermijden.

Hulp van KLM

In zekere zin fungeert Airvo nu als de 'Ogden-voor-de-technisch-afhandeling' waarbij Schiphol weer een stimulerende rol speelt. Maar nu helpt ook de KLM om de eigen 'concurrent' groot te maken.

KLM-dochter Cityhopper laat het onderhoud van haar Saab 340's tot nu toe over aan KLM-Era, een joint venture van KLM en het Amerikaanse bedrijf Rowan die voornamelijk is gericht op helikoptervAirvoer. Rowan wil van zijn aandeel in KLM-Era af en de KLM zocht daarom al enige tijd naar een alternatief voor het onderhoud van de Saab-toestellen.

Dat alternatief werd waarschijnlijk niet toevallig gevonden bij Airvo. Dit bedrijf wordt sinds ruim een jaar geleid door G. van Deursen, die daarvoor bij KLM-Era leiding gaf aan het onderhoud van de Saabs en dus het toestel, de technici en de KLM heel goed kent. Bovendien doet Airvo dus al onderhoud aan vliegtuigen van Air UK en dat is de Britse regionale dochtermaatschappij van de KLM. Voor Air UK verricht Airvo onder meer het kleine onderhoud van zijn Fokker 100-vloot.

Ook de KLM vliegt met enkele F 100's, zodat het een kwestie van tijd lijkt totdat ook het klein onderhoud aan die toestellen door Airvo verricht gaat worden. Verder heeft Airvo vergunning voor onderhoud van de Airbus A 320, BAe 146 en de Fokker 50. Dat laatste type is bij KLM Cityhopper al in dienst en Air UK wil er negen tot zestien van gaan gebruiken. Air UK bezit tien BAe 146's en ook daarvan verricht Airvo het klein onderhoud.

Een onderdeel van het KLM-plan om Airvo het groot onderhoud aan de Saab 340 te gunnen, is om het bedrijf hangarruimte op Schiphol te geven en het onderhoudspersoneel van KLM-Era bij Airvo te laten werken. Volgens bestuurder M. Lander van de vakbond Unie Burgerluchtvaart “schept de KLM daarmee willens en wetens een onafhankelijk onderhoudsbedrijf met volop groeikansen. Airvo beschikt straks over goed geschoold personeel en alle technische faciliteiten om meer te doen dan groot onderhoud aan uitsluitend Saab-toestellen.”

Werknemers op Schiphol vrezen dat bij voorbeeld het klein en groot onderhoud van de bijna veertig Boeing 737's van KLM en Transavia naar Airvo zal gaan. “Onzin”, zegt Airvo-directeur Van Deursen ronduit. “We zijn nog veel te klein om zoiets aan te kunnen.”

Lander is er echter niet gerust op en vreest hoe dan ook dat Airvo grote druk op de arbeidsvoorwaarden bij de technische diensten van met name de KLM en Transavia zal veroorzaken. Airvo betaalt net iets meer dan de metaal-CAO eist “en dat is veel en veel minder dan de KLM-CAO”, aldus Lander. Van afsplitsing van delen van de KLM-TD, waar 4 200 mensen werken, naar Airvo wil hij niets weten: “De technische dienst is een integraal onderdeel en een kernactiviteit van de KLM. De Saab-kwestie mag niet betekenen dat nu de deur wordt opengezet voor meer verzelfstandigingen.”

E. Jongsma van de VAirvoersbond CNV zegt dat zijn leden zich zorgen maken over de plannen van Airvo. “De leden willen in dienst blijven van de KLM. Er zijn nu ideeën om de technici van KLM-Era te detacheren bij Airvo. Dat kan een goede ontwikkeling zijn. Dan blijft men in KLM-dienst en kan men over een paar jaar kijken hoe men verder wil.”

De KLM wil nog geen commentaar geven op de ontwikkelingen zolang die niet zijn afgerond en dat kan volgende week het geval zijn.

Een Schiphol-woordvoerder bevestigt dat de luchthaven “positief staat tegenover het idee om groot onderhoud door onafhankelijke bedrijven te laten verrichten. Luchtvaartmaatschappijen beschouwen het steeds minder als hun kernactiviteit. Om te voorkomen dat het helemaal van Schiphol verdwijnt en daarmee ook de werkgelegenheid en kennis, is het goed dat anderen het overnemen. We vinden het ook een kwaliteitskwestie dat Schiphol onafhankelijk onderhoud kan aanbieden.” Volgens hem beperken de gesprekken met nieuwe onderhoudsbedrijven zich niet tot Airvo. Daar zou KLM echter niet bij betrokken zijn.

Airvo is een dochter van het Zweedse FFV Aviacomp in Linköping. Dat is een van de grootste leveranciers van componenten voor vliegtuigen. Met Fokker is een paar weken geleden nog besloten tot een joint venture die onderdelen voor alle typen Fokker-vliegtuigen zal maken.

FFV Aviacomp behoort zelf weer tot de Celsius Groep, een zeer vermogend concern dat groot is geworden met onder meer onderhoudswerk voor de Zweedse luchtmacht. Airvo heeft dus zowel veel kennis als geld achter zich om een positie op Schiphol op te bouwen.