De nieuwe spelling staat vast en daarmee basta

Van onze verslaggevers AMSTERDAM - Er wordt niet meer getornd aan de nieuwe spelling, zoals die door het comité van ministers van onderwijs en cultuur in Nederland en Vlaanderen is vastgesteld. Ook de invoeringsdatum (1 september 1997) blijft onverkort gehandhaafd.

De Vlaamse minister van onderwijs Luc Van den Bossche heeft dat gisteren gezegd tegen het Belgische dagblad De Morgen. Van den Bossche is op dit ogenblik voorzitter van het comité van ministers. Hij wil niets weten van een nieuwe discussie, zoals zijn collega van cultuur, Luc Martens, vorige week voorstelde. De secretaris van de Nederlandse Taalunie, Greetje van den Bergh, acht het ondenkbaar dat er nog iets wordt gewijzigd aan de officiële spelling. Er is volgens haar geen reden tot verandering of tot uitstel van de spelling, ook al is er in Nederland en Vlaanderen sprake van behoorlijke onrust.

Minister Van den Bossche wijt de verwarring vooral aan de commerciële bedoelingen van de uitgever van de Grote Van Dale. Van Dale was volgens de bewindsman zo in zijn wiek geschoten over het feit dat de drukopdracht van de Nieuwe Woordenlijst van de Nederlandse Taal (het Groene boekje) naar de concurrent Standaard-uitgeverij is gegaan, dat ze snel een nieuwe uitgave van hun woordenboek met de nieuwe spellingregels uitbracht.

Ook de secretaris van de Taalunie noemt de commercie als belangrijke bron van de huidige spellingonrust. Van Dale wilde zo snel mogelijk met een herziene spelling van zijn woordenboek op de markt verschijnen, meent ze - ongeacht de nieuwe woordenlijst van het Groene boekje. Dat die onrust 'groter dan ooit' zou zijn, vindt Van den Bergh overdreven. “Toen veertig jaar geleden de vorige spellingwijziging aan de orde was, speelde de commercie nog nauwelijks een rol. We hebben niet de illusie gehad dat we iedereen tevreden zouden stellen met de nieuwe spellingregels en we weten dat taalkundigen het er nooit met elkaar over eens zullen worden. Daarom moeten we ook niet aan de datum van invoering tornen.”

Van den Bergh vindt dat ook het tijdschrift Onze Taal meewerkt aan de verwarring over de spelling. De conclusie van taalkundige Corriejanne Timmers in het jongste nummer dat er in het Groene boekje onaanvaardbare fouten en omissies zouden voorkomen, onterecht. “Wij hebben buitengewoon veel meelezers. Van het Groene boekje zijn inmiddels al 200 000 exemplaren verkocht en op basis van de informatie die wij hebben ingewonnen, zijn er geen aantoonbare fouten bekend geworden.”

Geruisloos

“Ook de opmerking dat ongerechtigheden door ons 'geruisloos' zouden weggewerkt in bijdrukken, is pertinent onjuist. Het is een beschuldiging die niet met voorbeelden wordt onderbouwd. Zetfouten worden inderdaad zonder vermelding hersteld, maar fouten in de spelling - als die er zouden zijn - worden wel degelijk bekendgemaakt. En ik durf te zeggen dat er verbijsterend weinig ongerechtigheden voorkomen in dit omvangrijke boekwerk.”

Ook Ad Hoekman, adjunct-uitgever van het Groene boekje, benadrukt dat eventuele verbeteringen niet stilzwijgend worden doorgevoerd. Er zijn twintig à dertig woorden gevonden waar twijfels zijn gerezen of de nieuwe spellingregels goed zijn toegepast, erkent hij. Het is aan de auteur (de Nederlandse Taalunie) om te beslissen of in die gevallen wijzigingen worden doorgevoerd. Het drukken wordt 'met de grootst mogelijke zorg' gedaan. Bij het correctiewerk zijn vijftien mensen betrokken geweest. Volgens Hoekman bestaan er echter geen lexicografische uitgaven zonder drukfouten. Na verbetering wordt daar in een volgende druk melding van gemaakt.

De secretaris van de Taalunie neemt het de redactie van Onze Taal kwalijk dat ze de onrust over de spelling aanwakkert door eenzijdige informatie te geven. “Als je in een redactioneel commentaar spreekt over het belang van de taalgebruikers, moet je ook de Taalunie om een weerwoord vragen.”

Van den Bergh is verbaasd over de rol van prof. dr. A. Neijt in de discussie. Deze Nijmeegse taalkundige is tegelijkertijd als lid van de Taaladviescommissie van de Taalunie betrokken bij het opstellen van het Groene Boekje, lid van de Redactieraad Spelling bij de Grote Van Dale en hoofdredacteur van de Spellinggids. Maar inhoudelijk wil Van den Bergh daar niet op reageren. Of er 'wetenschappelijke kinnesinne' in het spel is? “Kinnesinne is er, dat is duidelijk. Maar wetenschappelijk zou ik die niet willen noemen.”

De Staatsdrukkerij- en uitgeverij (SDU) is inmiddels toe aan de derde oplage van 100 000 exemplaren van het Groene boekje. Het papier voor de vierde oplage is besteld. De eerste twee oplagen zijn verspreid. Veel boekhandels zijn door hun voorraad heen.

Een woordvoerder van Wolters Kluwer - bij welk concern de Van Dale-woordenboeken worden uitgegeven - erkent dat de eerste oplage van de herziene twaalfde druk, wat de omvang betreft, aan de kleine kant was. Hij wijt dit aan een 'capaciteitsprop'. Er waren problemen in de bindstraat, die de produktie van de Van Dale (gebonden boeken) hebben opgehouden. Verschillende grotere boekhandels hebben daardoor klanten in eerste instantie moeten teleurstellen, maar inmiddels hebben ze weer voldoende voorraad in huis.