Design is een ander woord voor een olijk, lelijk hebbedingetje

Design of niet Design, dat is de kwestie. De afgelopen week bezochten zo'n 25 000 detailhandelaren de najaarsbeurs van de Trade Mart in de Utrechtse jaarbeurs en vergaapten zich daar aan het nieuwste op het gebied van vormgeving.

Onder het motto focus on design showden tientallen bedrijven hun nieuwe produkten, waarbij het aparte ontwerp centraal stond. En inderdaad waren de opvallende foefjes en grappige nieuwe gadgets ruim vertegenwoordigd: olijke hebbedingetjes zijn troef in het Nederlandse design, waarbij de prijzen veelal omgekeerd evenredig zijn aan schoonheid en functionaliteit.

Wat bijvoorbeeld te denken van een tot tuinbank verzaagde grauwe plastic pallet, die ondanks het nederige materiaal f 825,- moet opbrengen? Er was ook een parmezaanse-kaasstrooier van f 59,95, die vanwege zijn eivorm en ingenieuze zelfsluitende deksel de treffende naam ei van Columbus kreeg. En een stuk kinderzeep met ingegoten speeltje, dat pas vrijkomt als de kleine zich meermalen grondig heeft gewassen (f 17,95). De kapstok Jut (f 39,95) slaat letterlijk de spijker op zijn kop: het gedurfde ontwerp bestaat uit een hamer met aangeklonken spijker, die met een flinke klap in de muur wordt geslagen. De omgekeerde kop fungeert vervolgens als kapstokhaak. Jut biedt helaas slechts plaats aan één jas. Van dezelfde ontwerper, Henk Stallinga, zijn de uit twee scharnierende stofblikken bestaande handtas Annie (f 49,95) en de Slab, een vouwblaadje voor volwassenen, gemaakt van rubber en aluminium, dat eenvoudig zelf te vouwen is tot fruitschaal, vaas, of pennenbakje (f 79,95). Wie wat goedkoper en bovendien gewaagder met rubber wil stoeien schaft zich bij Vissers items een koddig bloemenvaasje aan, gemaakt van een afgerold, zwart condoom, hangend in een houdertje (f 20,-). Rubber is in, en datzelfde geldt voor (opblaasbaar) plastic en kunstbont. Van deze materialen zijn dan ook ettelijke fotolijstjes, agenda's, sleutelhangers en wat dies meer zij verkrijgbaar. Wie zich niet schaamt voor zijn GSM-telefoon schaft zich er een gifgroen opblaasbaar hoesje bij aan, en trendbewuste GSM-lozen kunnen hun toevlucht nemen tot een levensgrote opblaasstoel.

“Eigenlijk zijn die opblaasdingen in designkringen al weer passé”, vindt Jurgen van Eetvelde, de man achter het condoomvaasje. “Maar ja, design is de laatste jaren niet meer alleen iets voor kenners, maar ook voor de massa. Design is toegankelijk geworden, betaalbaarder voor het volk. En als het volk nog steeds opblaasdingetjes wil, dan worden die nog steeds gemaakt.” Hij maakt het veelbetekenende gebaar van geld tellen.

Afrikaans ontwerp gaat het helemaal maken, vertelt standhouder Paul Klaassen van Fresco Clocks. Zelf verkoopt hij Mondriaanklokken, tien jaar geleden trendy, maar onlangs weer actueel geworden, voor een fractie van de prijs van dat boogie woogie-schilderij (f 135,-). Hij kijkt wat jaloers naar zijn Ghanese buurman die breed grijnzend in nationaal costuum tussen de houten afgodsbeelden staat. De Ghanese uitbater is druk in gesprek met een vierjarig meisje en heeft nauwelijks oog voor de vele belangstellenden in zijn nering.

Ondanks de zonnige dag is ook het kerstgebeuren al weer in volle gang op de Trade mart. Bij een stand met trendy kerstmannetjes,-ballen en -sokken hangt een vermanend bordje: “Over 111 dagen is het al weer kerstmis!” Hè getverdemme, verzucht een zwetende, dikke passant hartgrondig en vult nogal moedeloos een bestelformulier in. Hij heet Frans, is eigenaar van een Arnhemse cadeaushop en komt op de Trade mart zijn inkopen doen voor het nieuwe seizoen.

Design, wat is design? antwoordt hij desgevraagd, Design betekent eigenlijk gewoon ontwerp. En alle voorwerpen op de hele wereld zijn ontworpen, van de kleinste punaise tot de grootste keukendeur. “Er heeft altijd iemand bedacht hoe zo'n ding er uit moet gaan zien, en meestal is het dan nog lelijk ook. Eigenlijk is dat wel iets om heel treurig van te worden.”