Patijn wil niet dat Koerden doorreizen naar Schengen-landen

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Staatssecretaris Patijn (VVD) van buitenlandse zaken wil dat Italië strenge controles invoert aan de grenzen met Frankrijk en Oostenrijk om te voorkomen dat Koerdische vluchtelingen doorreizen naar andere landen die zijn aangesloten bij het verdrag van Schengen.

Dat verdrag voorziet in het afschaffen van de controles aan de onderlinge binnengrenzen van de Schengenlanden. Maar in tegenstelling tot andere Schengen-landen heeft Italië de controles aan zijn binnengrenzen nog niet helemaal opgeheven; dat gebeurt pas eind maart. Volgens Patijn geeft die overgangsfase Rome de gelegenheid de eigen binnengrens af te sluiten.

Zinspeelde Patijn eerder nog op extra politiek overleg, nu acht Buitenlandse Zaken technisch overleg, bijvoorbeeld tussen de hoogste politiechefs uit de Schengen-landen, nuttiger. De verwachting is dat Nederland zal ingaan op een Italiaans voorstel om donderdag op het hoogste politieniveau te beraadslagen. Aan dat overleg in Rome nemen de meest betrokken Schengen-landen (Italië, Oostenrijk, Duitsland, Griekenland, Frankrijk, Nederland) plus Turkije deel. Het overleg gaat onder meer over scherpere controles aan de buitengrenzen van het Schengen-gebied, zoals de Italiaanse kust, en een betere samenwerking tussen de politiekorpsen.

In Nederland bestaat enige bezorgdheid over de mogelijkheid dat de Koerden zullen proberen hierheen te komen, hoewel de Immigratie- en naturalisatiedienst en de Koninklijke Marechaussee daarvoor nog geen aanwijzingen hebben. De Marechaussee is belast met het zogenoemde 'mobiele toezicht' op vreemdelingen. Niet aan de grens wordt gecontroleerd, maar op willekeurige plekken achter de grens, om uit te vinden of vreemdelingen illegaal Nederland binnenkomen. “Het vangnet van het mobiele toezicht zit goed in elkaar. Zodra er sprake is van verhoogde instroom waarschuwen wij de IND, die bepaalt of er aanvullende maatregelen nodig zijn”, aldus de Marechaussee. De IND vindt extra maatregelen nog niet nodig.

Het VVD-Kamerlid Rijpstra is er niet helemaal gerust op. Hij houdt de mogelijkheid open van een spoedoverleg nog deze week, met Patijn en zijn collega Schmitz (PvdA) van justitie. Leden van de Kamercommissies voor justitie en buitenlandse zaken zouden daarvoor dan hun kerstreces moeten onderbreken. Rijpstra voorziet 'grote problemen' als de Koerden Nederland zouden bereiken. “De opvangcentra zijn al bom-, bom- en bomvol”, aldus de VVD'er.

- Vervolg op pagina 4.

'Koerden-kwestie in EU-verband aanpakken' VERVOLG VAN PAGINA 1

Het VVD-Kamerlid Rijpstra vindt dat de regering zo snel mogelijk moet inspelen op de grote aantallen Koerden die via Turkije naar Italië varen.

In meer controles achter de grens ziet hij niet zoveel. De rek is er volgens Rijpstra daarbij al uit. Hij acht Italië als eerste verantwoordelijk voor de opvang van de Koerden, maar andere landen moeten bereid zijn geld of kennis beschikbaar te stellen. “We hebben nu de mogelijkheid om in Europees verband iets te doen”, aldus Rijpstra. Mochten landen als Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk besluiten grenscontroles in te voeren - dat kan volgens het verdrag als de openbare orde in het geding is - dan kan Nederland niet achterblijven, meent hij.

Onze correspondent in Bonn voegt daaraan toe dat de Duitse regering gisteren de druk op Italië heeft verhoogd en geëist dat dat land maatregelen neemt om te verhinderen dat de Koerdische vluchtelingen naar Duitsland uitwijken. Sprak minister Klaus Kinkel van buitenlandse zaken het afgelopen weekeinde al dreigende woorden, zijn collega Manfred Kanther van binnenlandse zaken deed daar gisteren nog een schepje bovenop.

Volgens de CDU-bewindsman moet de Italiaanse regering de Koerden aan de kust opvangen en 'alles in het werk stellen' dat zij niet verder naar Duitsland reizen. Geeft Rome aan deze oproep geen gehoor, dan komen er 'tegenmaatregelen'. Kanther legde echter niet uit wat daaronder moet worden verstaan. Kanther riep Italië, maar ook Griekenland en Turkije, op havens, veerboten, treinen en autosnelwegen strenger te controleren. Hij zei dat Duitsland zich het recht voorbehoudt op eigen houtje maatregelen te nemen die nodig zijn om te voorkomen dat er een grote stroom Koerdische vluchtelingen het land binnentrekt. Volgens de minister is er sprake van 'een bedreigende situatie'. Uit diverse Duitse deelstaten komen al geluiden om delen van het Schengen-akkoord buiten werking te stellen. Maar Kanther wees dat gisteren vooralsnog van de hand. Het wachten is op de uitkomst van voornoemde conferentie van hoge politiefunctionarissen, komende donderdag in Italië.

Ook in België is de discussie over Koerdische vluchtelingen op gang gekomen. Een groep van elf Koerden is in hongerstaking gegaan om dreigende uitzetting te voorkomen. Hun actie voert ook de binnenlandse politieke druk sterk op. De Koerden trokken zich twee-en-een-halve week geleden voor een hongerstaking terug in een kerk in Hasselt omdat zij vrezen voor foltering bij terugkeer naar Turkije. In België heet Turkije echter een veilig land te zijn. Een asielvraag werd daarom geweigerd. Minister van Binnenlandse Zaken Van de Lanotte wil hen nu uitwijzen, al heeft hij nog wel om extra studies naar de veiligheidssituatie gevraagd. Eén daarvan moet echter komen van de Turkse autoriteiten.

De Turkse politie heeft gisteren in totaal driehonderdtien Iraakse Koerden opgepakt. Zij zouden op het punt staan met een boot naar Italië te vluchten. De politie voerde razzia's uit in enkele hotels en pensions in Istanbul en pakte daarbij ook enkele Turkse smokkelaars op.