Het Samen op Weg-gevoel is weer een beetje terug

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Na alle verbale geweld voorafgaand aan de gezamenlijke synodevergadering van de drie protestantse kerken die moeizaam op weg zijn naar eenwording, was de uitkomst afgelopen vrijdagavond haast een anti-climax. Natuurlijk gaat Samen op Weg door - slechts dertien van de 179 gereformeerde, lutherse en hervormde synodeleden stemden tegen.

Al tijdens de synodevergadering was er een opgeluchte stemming. Want daar bleek al gauw dat met de dreigers tòch nog te praten viel. De voorzitter van de triosynode, de gereformeerde synodepraeses R. S. E. Vissinga zei vrijdag na een avond en ochtend vergaderen: “Iedereen heeft zich kunnen uitspreken, inhoudelijk was het een zeer goed gesprek, ik ben blij met deze ochtend.”

Wellicht was de niet-gefrustreerde sfeer mede te danken aan de gereformeerde voorzitter zelf. Hij straalde objectiviteit en rechtvaardigheid uit. Er waren meer synodeleden die de sfeer prezen; dàt was duidelijk niet verwacht na het tromgeroffel uit de rechterflank van de Nederlandse hervormde kerk.

De opluchting bleek ook uit de uitermate welwillende behandeling zaterdagmorgen van allerlei praktische knelpunten, waar reeds samenwerkende gemeenten voor staan. Aan het begin van die bijeenkomst werd uit de Prediker gelezen: “er is een tijd om te haten en een tijd om lief te hebben”.

De belangrijkste uitkomst van de triosynode is wel dat nog eens ondubbelzinnig is vastgesteld dat die Verenigde protestantse kerk er op termijn echt moet komen. Het Samen op Weg-gevoel is weer een beetje terug. Een grote meerderheid heeft ingestemd met het traject dat daarvoor is uitgestippeld. Zonder dat enige stroming zich onder druk gezet hoeft te voelen, wordt de behandeling van de ontwerp-kerkorde, de beginselverklaring van de nieuwe kerk, voortgezet.

Ook voor de nadere invulling van die kerkorde - de consideraties - wordt alle tijd uitgetrokken. Wel zal per tussenstap een tijdpad worden afgesproken. Deze concessie deed de synode vrijdag aan de lutheranen, die vreesden dat het kerkorde-traject zonder data een soort gebed zonder end zou worden. Dat zouden de in de loop van het proces uitgeputte lutheranen niet meer kunnen opbrengen.

Verder kan ook het personeel van de kerken opgelucht adem halen, want ook het in elkaar schuiven van de organisaties gaat door volgens plan. Dat houdt in: in mei duidelijkheid over een centrale locatie en dan voortvarend verder werken om te zorgen dat er 1 januari 1997 duidelijkheid is over de toekomstige organisatie. De vraag die overblijft is hoe het nu verder moet met de Gereformeerde bond. In het geheel van de synode hebben sentimenten tegen scheuring of afscheiding duidelijk de overhand. Tegelijk heeft het hervormd moderamen zich gedecideerd opgesteld: getraineer wordt niet meer getolereerd. Van de zeventien synodeleden die vooraf hadden laten weten dat ze grote moeite hadden met het beleid, stemden uiteindelijk slechts dertien tegen elke voortgang. (Dat waren allen hervormden, maar stemverklaringen werden niet afgelegd.) De verzoenende taal van hervormd moderamenlid ds W. van der Aa en ds. A. Romein, beiden bonders, miste haar uitwerking kennelijk niet. Als het erop aankomt willen ook veel gereformeerd-hervormden de eenheid graag bewaren.

Dat wordt nog eens bevestigd door de uitlatingen van ds. W. Dekker (elders op deze pagina). Zijn woorden onderstrepen ook dat de Gereformeerde bond niet zo'n monolithisch blok is als men de laatste jaren vanuit Huizen (waar het GB-kantoor van ir. J. van der Graaf zetelt) wilde doen geloven. Met andere woorden: kan de Gereformeerde bond eigenlijk zonder Samen op Weg? Crisisberaad in Huizen.