Brussel bezwijkt en wijst toch Basken uit

Van onze correspondent BRUSSEL - Onder zware Spaanse druk heeft de Belgische regering besloten twee Basken uit te leveren, die worden verdacht van terreurdaden. Het besluit werd genomen door minister van justitie Stefaan De Clerck. Dezelfde De Clerck die tot voor kort, als Kamerlid, tegen die uitlevering was. Maar dat is niet het enige merkwaardige in deze zaak.

Het echtpaar Luis Moreno en Rakel Garcia vluchtte drie jaar geleden naar België, nadat een lid van de Baskische afscheidingsbeweging Eta had verklaard, dat zij onderdak had verleend aan deze Eta-terroristen die een Spaanse politieman om het leven hadden gebracht. Spanje vroeg om uitlevering van Moreno en Garcia en was verbolgen toen de Belgische regering niet aan dat verzoek voldeed. De toenmalige minister van justitie Wathelet voelde de Spaanse druk, maar had op zijn bureau onder meer een brief liggen van de Vlaamse christendemocratische volksvertegenwoordiger Stefaan De Clerck, die zich tegen uitlevering verzette.

Bovendien hadden Moreno en Garcia politiek asiel gevraagd. Dat werd hen geweigerd. Omdat zij Spaanse onderdanen zijn. En Spanje is, net als België, lid van de Europese Unie.

De EU gaat ervan uit dat haar lidstaten democratische landen zijn die de mensenrechten respecteren. De EU-ministers van justitie stelden vorig jaar nog eens zwart op wit dat een burger van de Unie niet de status van politiek vluchteling kan krijgen in een ander EU-land.

Uitlevering is nog een andere zaak. Volgens de Belgische justitie baseert Spanje het verzoek op politieke gronden. Justitie adviseerde de regering het af te wijzen, daar de Belgische wet alleen uitlevering op strafrechtelijke gronden toelaat. Dat was ook de mening van Kamerlid De Clerck. Maar inmiddels voelt minister De Clerck, net als zijn voorganger, die druk van Spanje.

De Clerck besloot daarop de twee Basken uit te wijzen. Hij verwijst nu naar het Europees verdrag tot bestrijding van terrorisme, waarin het meewerken aan een terreurdaad omschreven zou staan als een misdrijf en niet als een politieke daad. Het uitwijzen van de Basken dient de internationale samenwerking in de strijd tegen het terrorisme, zegt De Clerck.

Verrassend

Vlak voor De Clerck zijn beslissing nam kreeg de zaak een verrassende wending, omdat een rechter in Madrid vaststelde dat de verklaring ten laste van het Baskisch echtpaar was losgepeuterd onder druk van foltering. Op de afweging van De Clerck lijkt dat geen invloed te hebben gehad. Spanje is lid van de EU, respecteert dus per definitie de mensenrechten en kàn derhalve niet folteren.

Het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens is door alle EU-lidstaten onderschreven. En de Raad van Europa ziet toe op de naleving. De EU staat daar buiten. Maar, het is niettemin logisch aan te nemen dat alle EU-lidstaten de mensenrechten repecteren. Het verlenen van politiek asiel aan elkaars burgers is dus uitgesloten. En uitlevering in geval van een misdrijf is geboden. Dat laatste gebeurt ook geregeld.

Maar, diplomaten in Brussel beginnen zich toch af te vragen of de EU niet zelf moet toezien op het naleven van de mensenrechten. In het huidige verdrag wordt dat nergens als taak van de EU genoemd. Dat verdrag wordt volgend jaar herzien. Vanuit het Europees parlement wordt aangedrongen op een mensenrechtenbepaling. Maar die staat bepaald niet hoog op de agenda bij de EU-lidstaten. Die vinden het overbodig om de mensenrechten ook nog eens in het EU-verdrag op te nemen.

Zij kunnen echter van mening veranderen. Rond de eeuwwisseling zouden de eerste Midden- en Oosteuropese landen als EU-lid begroet kunnen worden. Brusselse diplomaten vragen zich af of het dan niet tijd wordt om de EU de taak te geven toe te zien op het respecteren van de mensenrechten. De vijftien lidstaten van de huidige EU mogen dan weinig zorgen baren, de komst van de Oosteuropeanen doet dat des te meer.