Lui

Nederland is een van de dichtstbekabelde landen van West-Europa, maar toch heb ik het klaargespeeld juist daar te gaan wonen waar geen kabel rendabel reiken kan. Ik moet het dus doen met een satellietschotel, zodat ik verstoken ben van de BBC's, maar wel bereikt wordt door Sky, CNN en andere commerciële stations. Tot voor kort werd ik ook bediend door RTL 4, maar op dat station verschenen plotseling schreeuwerige Werbungen voor een Duitse RTL. Ik moest een nieuw kastje aanschaffen en toen had ik er ook RTL 5 bij. In negatief weliswaar, maar dat deert me niet als ik programma's als 'Breekijzer' en 'Foute Mannen, Foute Vrouwen' meemaak. Het manco deed er bij de voetbalwedstrijd Tsjechië-Nederland ook al weinig toe. Als ik het beter wilde zien, schakelde ik naar Duitsland.

Dat deed ik trouwens ook bij de wedstrijden tussen Ajax en Bayern München. In Nederland werd die door de publieke omroep uitgezonden. Toen viel me iets op: nergens is het reclamegehalte zo hoog als op ons publieke net. Vrijwel de hele rust tijdens het voetbal wordt gevuld door reclameboodschappen, maar bij de commerciële omroepen benutten ze die tijd hoofdzakelijk voor commentaar, interviews en herhalingen. Zoals het hoort.

Ik heb gehoord dat de beleidsmakers van de publieke omroep met elkaar discussiëren over het 'marktaandeel'. Echt waar, dat woord alleen al. De publieke omroep, vroeger zo duidelijk voorzien van een principiële, sociale of godsdienstige identiteit, toch ook een goede selling proposition, moet nu een 'marktaandeel' waarmaken voor de adverteerder. Sinds de omroepen door achtereenvolgens Brinkman en D'Ancona in een concurrentiepositie zijn geplaatst, terwijl ze hun identiteit moesten opofferen aan samenwerking, streven ze precies dat na waarmee de commerciële omroepen al hun markt hebben.

We hebben geen strategen, geen beleidsmakers, geen moedige mensen en zeker ook geen politici. WVC is afgeschaft en Aad Nuis wordt alleen nog door W. F. Hermans genoemd en die is helaas overleden, dus we weten dat dat van en over lang geleden moet zijn. Je zou in een beschaafd land toch denken dat de politiek het heeft over haar verantwoordelijkheid om mensen een gelijk recht te geven op onderwijs, gezondheidszorg, voeding, behuizing, mobiliteit, vrije godsdienst en meningsuiting, vrije pers en ongeïndoctrineerde informatie. Omroep speelt in dat alles een ongelooflijk grote rol. Daar hoor je politici haast nooit, nee nooit over spreken. Iedere discussie gaat over macht en eindigt met geld. En dat geeft ons overschatte paradepaardje van het bestel, Nova, moeiteloos en eventueel met uitleg door.

De omroepen hebben nu als tegenprestatie voor ons kijkgeld de nieuwste markttrekker: allemaal een eigen zwakke soap en verder kopen ze van alles in. Nergens wordt gekeken naar kwaliteit, want zo zit dat met de getallenleer: kwaliteit verhoudt zich omgekeerd evenredig met marktaandeel. Het is toch knap dat RTL 4 en 5 met anderhalve man en een paardekop minstens even interessant nieuws levert als het NOS-Journaal. Het is toch een schande, dat je 's avonds laat de hele Journaaltekst, inclusief de foute klemtonen van de nieuwslezer, moeiteloos mee kunt debiteren, eenvoudigweg omdat de tientallenkoppige redactie zelfs geen inspanning verricht om die te actualiseren. Ik vond het vroeger knap van Koot en Bie dat ze vlak achter het 8 uur-journaal op zondag vers van de lever commentaar gaven en ik hoop van harte dat ze dat ooit weer gaan doen, maar ik ben er wel achter dat ze de hele zondag kunnen repeteren. Het Journaal is in één ding heel betrouwbaar en dat is de luiheid.

Fons van Westerloo, de man achter foute vrouwen en mannen, gaat ons nu verblijden met een nieuw station, SBS6, waarop hij zijn Nieuwe Revu-formule wil voortzetten. Er komen steeds meer nieuwe commerciële stations bij. Dat kan, WVC hebben we toch afgeschaft en de schoorsteen moet roken. De enige hoop die we hebben is dat het publiek het niet meer pikt. Omdat Vrij Nederland vijftig jaar bestaat heeft het laten onderzoeken wat Nederlanders doen als de televisie reclame uitzendt. Meer dan de helft gaat koffie zetten of naar het toilet. De helft van de achterblijvers gaat zappen en in het algemeen ergert meer dan de helft zich. Misschien dat het hele wildgegroeide omroepconcept op de helling kan als het merendeel van het marktaandeel zo op alles reageert.