Gene Kelly 1912-1996

Hij danste een duet met de tekenfilmfiguurtjes Tom en Jerry, schoot met de snelheid van een luipaard door eeuwen schilderkunst, klom met het gemak van een kat in een want en streelde een plas water zo zachtjes met zijn voeten dat het leek alsof hij op het water kon lopen.

Voor de vrijdag op 83-jarige leeftijd overleden danser Gene Kelly waren de mogelijkheden van de dans onbegrensd. Door de film kon hij zijn stoutste dromen waarmaken. Altijd en eeuwig werd hij vergeleken met Fred Astaire, die andere beroemde filmdanser die miljoenen in verrukking bracht.

Kelly vond die vergelijking, terecht, onzin. Astaire was een altijd in rokkostuum geklede elegante en beschaafde heer die zijn romantische gemoed met een vanzelfsprekend aandoende souplesse in zwierige bewegingen vertaalde.

Kelly daarentegen was een dartele jonge hond, die zich in spijkerbroek en T-shirt hulde en zich begerig stortte op alles wat in en buiten de studio tot bewegen uitnodigde. Hij was een lefgozer die mannelijk en atletisch danste.

Ook gingen Astaire en Kelly verschillend met film om. De eerste hield de dans in tact, registreerde zijn choreografiëen in lange camera-instellingen en maakte geen gebruik van montage. Kelly hakte zijn dansen wel in moten en smeedde die via de montage tot een nieuwe eenheid.

Hij dynamiseerde de filmdans en kon daardoor, in tegenstelling tot Astaire, in één dans zo vrij als een vogeltje door vele tijden en ruimten zwieren. Tenslotte kon Kelly ( Astaire had die mogelijkheid nog niet) door de ontwikkeling van de filmtechniek ook gebruik maken van kleur. Hij deed het met meesterhand.

Eugene Curan Kelly werd op 23 augustus 1912 in Pittsburg geboren als zoon van een Ierse verkoper en een ex-actrice. Tijdens zijn studie economie maakte hij op Broadway furore als danser en choreograaf. Dat leidde in 1942 tot zijn eerste filmrol in 'For me and my Gal' van Vincente Minnelli. Al in 1944 choreografeerde Kelly zijn eerste eigen film: 'Cover girl' met Rita Hayworth. Na 'Anchors aweigh' (1942) met de fameuse dans met Tom and Jerry, leefde Kelly zich uit in twee films waarin zijn kaliteiten als lefgozer en atleet goed uitkwamen: 'The pirate' en 'the three musketeers', beide uit 1948.

Het jaar daarop vernieuwde Kelly de filmdans door in 'On the town' op buiten-locaties (in New York) te dansen. Het was ook de eerste film die hij samen maakte met zijn vaste assistent en co-regisseur Stanley Donen. In 1951 verzorgde Kelly de choreografie van Minelli's 'An American in Paris'.

Op muziek van Gershwin bedacht hij balletten waarin hij realistische buiten- en fantasie-rijke studio-opnames versmolt. Het zeventien minuten durende slotballet dat hij met Leslie Caron danste, maakte zoveel indruk dat 'An american in Paris' de Oscar voor de beste film kreeg en Kelly ook nog bedacht werd met een speciale Oscar voor zijn de (dans)film vernieuwende bijdragen.

In 1952 sloeg Kelly nog één keer toe. Nu met 'Singin' in the rain' dat vooral onvergetelijk is door het titelnummer dat omschreven kan worden als een waterballet voor een verliefde heer, een paraplu en een lantarenpaal. Na dit meesterwerk maakt Kelly nog enkele films (onder meer 'Invitation to dance' en 'Hello Dolly') die helaas vooral duidelijk maakten dat hij en de Hollywood-muscial over hun hoogtepunt heen waren.

Van Kelly is wel beweerd dat hij niet meer te bieden had dan acrobatische hoogstandjes. Daarmee wordt hij te kort gedaan. In en door zijn atletische bravoure-stukjes maakte Kelly ook de niet te beheersen 'lust tot bewegen' zichtbaar. Een aandrang die iedereen op de onverwachtste momenten kan overvallen; doodeenvoudig omdat ons lichaam nu eenmaal wil bewegen, nu eenmaal de wereld wil verkennen en ondergaan.

Kelly was en bleef een onbevangen kind dat de verleiding niet kan weerstaan in een plas water te springen en te stampen. Wie Kelly's beroemdste nummer 'Singin' in the rain' ziet, kon nauwelijks stil blijven zitten, voelt weer even hoe heerlijk het is te bewegen louter en alleen om het plezier van dat bewegen.