VLOEIBAAR GOUD

Mimi Sheraton, 'De hele wereld houdt van kippensoep', uitgeverij Bzztoh, ¿34,50. Jane Charlton en Jane Newdick, 'Het vloeibaar goud dat honing heet', uitgeverij Kosmos Z & K, culinaire boekerij, ¿39,90.

Het verhaal gaat dat Newyorkse bloemisten hun boeketten die bestemd zijn voor ziekenhuizen altijd voorzien van een pakje Campbell's gedroogde kippensoep. Het beste bewijs van het aura dat kippensoep omhult: een zuiver, lichtgeel en aansterkend brouwsel met een zweem van de huiselijke keuken en een betere uitwerking dan medicijnen. 'Joodse penicilline' is de bijnaam van deze soep. Haarlemmer Olie, zou je ook kunnen zeggen, want waar wordt het níét voor gebruikt. Als je beter wordt, of beter bent, om troost te bieden of feest te vieren, op de sabbat natuurlijk, en met matseballen voor Pasen. Niet alleen in de culinaire traditie van Oost-Europese joden scharrelt het beestje rond. De Chinezen eten de meeste kippesoep van ons allemaal en van Algerije tot Denemarken en van Ierland tot India weet men prima raad met die goeie oude kip, die het symbool is van eenvoud en luxe tegelijk. De Amerikaanse president Herbert Hoover zei ooit (maar hij citeerde de Franse koning Hendrik IV) dat 'geen boer zo arm mag zijn dat hij zich niet een kip in de pan op zondag zou kunnen veroorloven'. Kip is het oudste gedomesticeerde dier, dat sinds mensenheugenis wormpjes en graan pikt op het erf, de mens van eieren voorziet en eenmaal oud en taai nog dienst doet in de soep. Een paar draadjes saffraan erbij of wat meegebruinde uienschillen en de soep verkrijgt een gouden glans.

De meer dan honderd recepten die Mimi Sheraton verzamelde of bedacht, heeft ze origineel ingedeeld in alle windstreken van de wereld en voegt daar soms culinaire verwante gebieden bij. Zo hoort Albanië opeens bij Jemen en Tunesië, geografisch onjuist maar qua smaak en basisbereiding in orde: in deze landen bindt men de soep met eidooiers en citroensap en voorziet hem van laurierblad, kardemom, kaneel of komijn. Een leuk boek, met groene typografie, geestige teksten en aandoenlijke illustraties.

De wereld van de bijen zit zo strategisch en hiërarchisch in elkaar en staat voor dermate onvermoede en gebundelde krachten, dat keizer Napoleon het insect als symbool koos en er zijn wapenrok en banier mee liet versieren. Hoe vaak je ook leest over het rijk van de koningin, haar darren en werkbijen, dit strak georganiseerde volk blijft je verbazen. Alleen al de manier hoe bijen elkaar in dansende tekeningen voor de kast precies duidelijk maken waar ze een paar rijk bloesemende appelbomen hebben gevonden. Of de architectonische schoonheid van een honingraat en hoe de bij die vult met nectar en afsluit met een plaatje was. In dit boek een zoete overvloed aan zeer leesbare historie over honingpotten, -kasten, en produkten.

Daarnaast amusante, nostalgische honingverpakkingen, een goed overzicht van alle bijprodukten (van het ontsmettende propolis tot de magische maar peperdure koninginnegelei) en tenslotte een flink aantal pagina's leuke receptuur, onder meer met mede, de koninklijke honingdrank, en met een zonnig voorbeeld van het eenvoudige genieten: die betoverende combinatie van koele, boterdikke yoghurt met daarop een dot verwarmende, donkere thijmhoning uit de geurige bergen van Kreta.