Ritzen dreigt faculteiten theologie met Salomonsoordeel

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Tien jaar hebben de protestantse kerken lijn kunnen trekken, maar nu eist minister Ritzen van onderwijs binnen twee maanden een plan om het aantal van hun ambtsopleidingen terug te brengen, anders beslist hij zelf.

“Dit wordt uiterst moeilijk”, erkent ds. J. W. Roodenberg van het Hervormd Theologisch Wetenschappelijk Instituut, de koepel van de vier hervormde predikantsopleidingen.

Deetman, Ritzen, drie successieve visitatie-commissies hebben in diverse bewoordingen gevraagd om meer efficiency in de theologiebeoefening in Nederland, onder meer door het aantal ambtsopleidingen in te perken. Deetman wilde al de theologie aan de Universiteit van Amsterdam opheffen; de commissie-Smits-Oberman (1989) ging verder: halveer het aantal theologische faculteiten, zei ze. De katholieken brachten hun vijf faculteiten vlot terug tot drie.

Zo niet de protestanten. In 1993 liet Ritzen dreigende taal horen: nu een voorstel tot inkrimping of anders neem ik maatregelen. Er is heel wat afvergaderd, maar het kwam er telkens op neer: ja, inkrimping, goed idee, maar natuurlijk niet wij in Amsterdam, wij in Leiden, wij in Groningen, in Kampen, in Utrecht, want wij in... zijn uniek want...

Ritzen hekelde vijf jaar geleden de onwil en de traagheid van kerken en universiteiten, maar liet het er verder bij; nu komt hij opnieuw en noemt zelfs een datum: vóór 15 maart een plan, anders hakt hij de knoop door.

In 1993 woven de universitaire bestuurscolleges de Haagse bemoeienis weg, min of meer met het argument dat ze inkrimping “niet zo zagen zitten”. De UvA heeft zijn theologen inmiddels in een faculteit 'geesteswetenschappen' verstopt en voert gesprekken met stadgenote VU. Maar Ritzen wil meer.

“De minister heeft het zo helder gezegd dat wij zijn verzoek absoluut niet kunnen negeren”, beseft Roodenberg. Maar de problemen en tegenstrijdige belangen zijn groot. Als Ritzen iets beslist zal Trouw's Podiumpagina in elk geval te klein zijn. De VU reageert verbaasd, met een beroep op haar bijzondere status, waartegenover de minister terughoudend dient te zijn; hij moet het maar bij de openbaren halen, schrijft het bestuur van de VU. Hoe ook de uitkomst, de onmacht van kerken en universiteiten in al die jaren geeft aan Ritzens hakwerk bij voorbaat het aureool van een Salomonsoordeel.