Lage opkomst en winst communisten als protest

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De gisteren gehouden verkiezingen in Japan hebben geen enkel zicht op een uitweg uit de politieke chaos opgeleverd. De regerende Liberaal Democratische Partij won weliswaar, maar behaalde niet de verwachte meerderheid in het Lagerhuis.

De grote ontevredenheid van de bevolking uitte zich in een ongekend lage opkomst voor een land waar het begrip 'burgerplicht' doorgaans hoog staat aangeschreven: slechts 59 procent nam de moeite een stem uit te brengen. Degenen die wel stemden, deden dat hoofdzakelijk op de oude gezichten. De LDP van premier Ryutaro Hashimoto haalde volgens de nog niet geheel volledige uitslag 239 van de 500 zetels. Dat is minder dan de peilingen hadden aangegeven, maar kan toch gezien worden als een eerherstel voor de partij die van 1955 tot 1993 onafgebroken aan de macht was.

De uitslag betekent dat premier Hashimoto vrijwel zeker de nieuwe premier zal zijn, hoewel hij daarbij opnieuw de steun nodig zal hebben van een andere partij. Daarvoor diende zich gisteravond al gelijk een kandidaat aan: de nog maar een maand geleden opgerichte Democratische Partij, die 52 zetels behaalden. Deze partij was juist opgericht uit onvrede met de 'oude politiek' en beloofde een geheel nieuwe en frisse aanpak. Maar de Democraten waren na het bekend worden van de uitslag de eersten die openlijk naar de macht van de LDP lonkten.

Alle andere partijen die er toe deden liepen verlies op, met uitzondering van de communisten die het aantal zetels zagen stijgen van 14 naar 26. Ook daarin zagen waarnemers een vorm van protest van de kiezer, die door de chaotische politiek van voortdurend wisselende coalities de indruk heeft gekregen dat het allemaal weinig meer uitmaakt op wie men stemt. De afgelopen drie jaar heeft Japan vier regeringen gehad, die allemaal tot weinig daadkracht in staat bleken.

De verkiezingscampagne werd beheerst door de oproep van de politici de grote macht van de bureaucraten in Japan te beperken door middel van overheidshervormingen. Hashimoto wilde niet ingaan op de vraag wat de voornaamste prioriteit zal zijn van de nieuwe regering. “Het lijkt mij geen goed idee een aspect van het beleid eruit te pikken”, zei hij, daarmee voorlopig nog zoveel mogelijk onderhandelingsruimte vrijhoudend voor een nieuwe coalitie.

De verkiezingen van gisteren waren die eerste die werden gehouden met een nieuw electoraal systeem, bedoeld om meer helderheid te brengen in Japans mistige politiek en om een einde te maken aan de groeiende desinteresse van de bevolking. De hoop dat via deze combinatie van een districtenstelsel en een proportioneel systeem er wel een samenhangende regering gekozen zou worden, lijkt met deze uitslag echter de bodem in geslagen. “Het is volstrekt onduidelijk waar het nu met de economie heen gaat”, aldus de in Japan woonachtige econoom Robert Feldman. Hij vreesde dat er niks terecht komt van noodzakelijke belastinghervormingen, deregulatie en voorzieningen voor ouderen.