Extraatjes tellen voorlopig mee in winst van Vendex

De stijging van de halfjaarwinst bij het winkel- en dienstenconcern Vendex is tegelijkertijd opmerkelijk en verwarrend. Dat de nettowinst toenam van 39 tot 125 miljoen gulden is op zichzelf heel fraai. Maar wie de cijfers nader bestudeert, ziet dat de winstgroei mede tot stand is gekomen door heel wat extra's.

Zo verdiende Vendex 37 miljoen op het afstoten van deelnemingen; voor het overgrote deel ging het om het belang in de Amerikaanse Barnes & Noble College Book Stores. Verder bracht de verkoop van onroerend goed 14 miljoen meer op dan in de eerste helft van 1994. Wordt daar nog bij opgeteld de negen miljoen lagere rentelast en de drie miljoen hogere belastingen, dan kom je op een totaal van 59 miljoen. Dat bedrag gezet tegenover de winststijging van 86 miljoen levert een echte resultaatverbetering op van 27 miljoen. Die komt voornamelijk uit de sector dienstverlening (vooral de uitzendbureaus), deelde Vendex deze week mee.

In de meeste bedrijven gelden boekwinsten op verkoop van deelnemingen en onroerend goed als eenmalige buitengewone baten; ze tellen niet mee bij de beoordeling van de werkelijke gang van zaken. Het gecompliceerde bij Vendex is echter dat ze tot op zekere hoogte wel gerekend mogen worden tot de gewone bedrijfsuitoefening.

Het bestuur heeft al eerder verklaard dat het de komende jaren nog voor honderden miljoenen aan vastgoed zal verkopen. Deze post 'boekwinst op onroerend goed' verschijnt dus elk jaar in de verlies- en winstrekening. Vendex heeft een deel van de panden van Vroom & Dreesmann al verkocht om ze direct weer terug te huren en zal daarmee voorlopig nog doorgaan. Verder hebben de warenhuizen minder ruimte nodig. De gestroomlijnde logistiek maakt omvangrijke magazijnen achter de verkoopvloer overbodig.

Hetzelfde verhaal gaat in principe ook op voor boekwinsten op minderheidsdeelnemingen, die buiten de kernactiviteiten vallen. Vendex doet niet alle deelnemingen de deur uit en zeker niet de grootste: het strategisch interessante 36 procents belang in Koninklijke Bijenkorf Beheer. Ook zal niet elk halfjaar een extra bate opleveren van 37 miljoen. Want of bij voorbeeld op verkoop van het 25 procents belang in het moeizaam draaiende Peek & Cloppenburg veel verdiend wordt, is de vraag. Tenzij die sinds de jaren dertig in bezit zijnde deelneming voor een heel laag bedrag in de boeken staat.

Een deel van de vastgoedbaten komt op het conto van V & D. Blijven ze buiten beschouwing, dan verbeterde het resultaat in de warenhuizen van min veertien naar min dertien miljoen. Dus toch weer een verlies in de enkele jaren geleden nog belabberde warenhuizen? Het antwoord luidt: 'ja maar'. De 'maar' zit in het seizoenspatroon. In het vorige boekjaar verdiende V & D (nu weer inclusief onroerend goed) 14 miljoen in de eerste helft en 72 miljoen in de veel drukkere - Sinterklaas en Kerst - tweede helft. Het hele jaar zal voor V & D dus wel positief uitvallen. Hoe positief hangt af van de consumenten. Zullen ze na twee jaar eindelijk hun aarzelingen bij het kopen van andere artikelen dan voedingsmiddelen laten varen?

De extra inkomsten van Vendex mogen op korte termijn best meetellen in het gewone resultaat. Op lange termijn natuurlijk niet, want eens is de voorraad te verkopen deelnemingen en vastgoed uitgeput. Tegen die tijd zal Vendex ook de fiscaal compensabele verliezen van 900 miljoen hebben opgebruikt, zodat de volle mep aan belasting moet worden betaald. Dan moet Vendex met de billen bloot en zal blijken of uit de nog voortdurend doorgaande aanpassingen echt een stevige onderneming is gegroeid.