Vraagtekens Rotterdam bij expansiedrift Den Haag

De Haagse stadsvervoerder HTM wil ook gaan rijden in Leiden, Gouda en andere Nederlandse steden. Directeur Ton Kaper heeft interesse voor steden van rond honderdduizend inwoners, of groter. Als over een paar jaar concurrentie in het openbaar vervoer losbarst, wil hij vooraan staan.

Kapers collega bij de Rotterdamse RET, directeur Ronald Clayden, zet grote vraagtekens bij deze expansiedrift. Het is gekte, meent hij. De RET doet niet mee aan de overname van bus- en tramlijnen her en der in het land.

,,Wat hebben de reizigers in Rotterdam daar aan? Als ik in Gouda ga werken, moet ik daar meer leveren voor minder geld'', zegt hij. ,,Ga dat eerst maar eens in Rotterdam doen, denk ik dan. Wie zijn thuismarkt goed wil bedienen en ook in andere steden wil rijden, is warm en koud tegelijk aan het blazen.''

De Wet Personenvervoer, die het kabinet bij de Tweede Kamer heeft ingediend, zet de markt op zijn kop. Gemeenten verlenen over een paar jaar via openbare inschrijvingen concessies aan bedrijven om het openbaar vervoer in hun regio te verzorgen.

,,In Nederland zal nog maar plaats zijn voor ongeveer vijf ondernemingen'', zegt Kaper. ,,En daar willen wij er één van zijn. Daarvoor moeten wij groeien en losser komen van de gemeente Den Haag, die nu nog volledig eigenaar van de HTM is.''

De HTM gaat voor honderd miljoen nieuwe aandelen uitgeven. Ruim de helft daarvan is voor de gemeente Den Haag en 49 procent is voor een investeerder. Zo denkt Kaper voldoende geld te hebben om de slag met de concurrentie te winnen. Een medewerker van de onderneming reist al het land door om de HTM aan te prijzen bij wethouders en burgemeesters. Door activiteiten in andere steden komt de onderneming 'op meerdere pootjes' en dat garandeert de continuïteit, zegt Kaper.

Volgens Kaper heeft ook de Haagse reiziger baat bij de strategie die hij heeft uitgezet. Als de HTM niet meedoet in de concurrentiestrijd, is de kans groter dat de onderneming het aflegt tegen de grote branchegenoten. ,,Dan overleeft HTM misschien niet. Dan komt hier wellicht een Fransman of Brit met trams en bussen rijden, met een heel andere cultuur die niet aansluit bij de Haagse, met slechts oog voor winst.''

De kwaliteit van het Haagse vervoer lijdt volgens Kaper niet onder de expansiedrift. ,,Wij zijn klantgerichter geworden. Wij scoren een zeven in enquêtes. Wij willen dat dat een acht wordt. Omdat wij een nieuwe investeerder zoeken, analyseren veel banken de HTM. Daaruit komt naar voren dat wij bij de Top 10 van Europa horen.''

Kaper is dan ook niet bang dat hij misschien een concessie wint in een middelgrote Nederlandse stad, maar tegelijkertijd Den Haag verliest en zo het paard achter de wagen spant. ,,Iedereen wil natuurlijk graag Den Haag hebben. Regeringscentrum, The Hague, veel forensen, veel toeristen. Maar wij blijven hier'', klinkt het zelfverzekerd.

,,Misschien verliezen we een paar lijnen. We vechten als een leeuw om te voorkomen dat we veel kwijt raken. Want als je 10 procent mist, moet je een fikse stad terugpakken om quitte te blijven.''

Clayden van de Rotterdamse RET zit niet met dat soort zorgen. Hij wantrouwt de groeistuipen van Kaper. ,,Onze markt ligt om de hoek'', zegt hij. ,,Het aantal reizigers stijgt hier iedere dag en dat is mijn groei.'' Hij wil het reizen in de regio Rotterdam verbeteren. Nu nog zit op iedere gulden die de RET uitgeeft 66,5 cent subsidie. In Den Haag is dat nog een paar cent meer. Clayden vindt dat de subsidie in zijn stad omlaag moet naar 60 procent van de kosten.

De RET-directeur is al even zelfverzekerd als zijn HTM-collega. ,,Een openbare aanbesteding in Rotterdam winnen wij.'' Uitbreiding wil hij alleen aan de rand van zijn eigen regio. Samen met een aantal andere bedrijven, onder meer de Nederlandse Spoorwegen en de HTM, wil de RET RandstadRail, een nieuwe verbinding tussen Rotterdam en Den Haag gaan exploiteren. Ook ziet Clayden brood in het traject naar Hoek van Holland, nu nog in handen van de Nederlandse Spoorwegen. ,,Een lightrailtoestel rijdt in de binnenstad van Rotterdam op het metronet en gaat over op de rails naar Hoek van Holland.''

Kaper betreurt de houding van Clayden. Hij had graag met Utrecht, Amsterdam en Rotterdam willen samenwerken of zelfs fuseren. Vooral een combinatie van Rotterdam, met 600 000 instappers per dag, en Den Haag met dagelijks 375 000 reizigers, zou een prachtige markt opleveren, meent hij. Nu moet hij op eigen kracht uitbreiden. ,,De tijd zal leren of ik slim ben of malle Henkie.''