Het recht op eerlijkheid

'Omslag' is een groep mensen in Sint-Michielsgestel die zich 'doen-denkers' noemen. Lees je hun blad, vol aardige, uitvoerbare 'verbeter de wereld begin bij jezelf' ideeën, dan groeit je hoop voor mensheid. Een tegenwicht tegen het dagelijks nieuws, dat juist wanhopig maakt. Voor elk besluit van hogerhand, bedenken ze steevast een goedkoper, milieu- en mensvriendelijker alternatief, of een sympathieke tegenactie.

Is Omslag een kleine David, of een Don Quichote? Een van de initiatiefnemers, Marta Resink, zit in de bijstand, of zat, want haar uitkering is stopgezet, omdat ze weigert te solliciteren. Zij heeft al zinvol werk bij het ongesubsidieerde Omslag: Nederland mag best in haar bescheiden levensonderhoud voorzien in ruil voor haar ecologische en vredelievende ontwikkelingswerk. Resink had ongestoord bijstand kunnen blijven trekken als ze twee maal per maand willekeurig sollicitatiebrieven had rondgestuurd met de aanhef: “De bijstand verplicht mij te solliciteren, dus...”, zich zodoende aan de regels hield, èn zeker wist dat ze verder niet lastig gevallen zou worden. Sommigen sparen zelfs die twee postzegels uit, door trouw op hun briefje firmanamen uit advertenties te noteren, waarbij ze zogenaamd gesolliciteerd hebben, wetend dat a: de Sociale Dienst het te druk heeft om het na te trekken, b: er zoveel echte medesollicitanten zijn, dat het geen zin heeft te solliciteren.

De misstand die Resink zo aan de kaak stelt, is dat 't er niet toe doet wat je doet, als je maar aannemelijk maakt dat je het volgens de regels doet. Kern van haar betoog voor de rechter was dan ook: “Ik eis het recht op eerlijkheid”. Ze is zelfs bereid haar totale inkomen op te offeren voor deze zaak, een lef dat verre van de gemiddelde, geïntimideerde bijstandstrekker is.

Dat Resink haar rechtszaak zou gaan verliezen, stond vrijwel vast, want de rechter controleert slechts of de gemeente zich aan de regels gehouden heeft, en dat heeft ze. Wat deze zaak dus duidelijk maakt, is dat regels boven mensen gaan. Je moet de aanleg en de ambitie hebben om de regels te kunnen begrijpen. Zo niet, dan blijven ze als een dreiging boven je hangen. Zo wel, dan kun je langs die regels omhoog kruipen, om zelf iemand te worden die regels maakt. Je moet dan nog even de politieke omgangsvormen appreciëren, en willen kopiëren, dus niet afkerig zijn van vitamine R: het gebruik van relaties, kruiwagens, vriendjes. Nepotisme, wat tegenwoordig netwerken heet, wat klinkt als Iteke Weeda-achtige gezelligheid, en dat ook is. Op hoog niveau knoopt men een mooi groot vangnet, door elkaar stevig de hand te reiken, met, als het handwerkje afgehecht wordt, een gouden handdruk. Een horizontaal netwerk, dat aan het plafond hangt waar de massa tegenaan kijkt, wier plafond het parket is waarop de politici zwieren, die elk protest tegen misstanden steevast snoeren met het geijkte: “We hebben met z'n allen die regels gemaakt...”

Regels waardoor Marta Resink uit het laatste en laagste vangnet gestoten wordt, de bijstand, terwijl ze zich zestig uur per week inspant om de wereld vriendelijker en mooier te maken en een gemeentesecretaris wegens slecht functioneren 2,4 miljoen wachtgeld beurt, zoals vorige week weer eens in Haarlem gebeurde. De zoveelste die zich eerst omhoog heeft ge-elleboogd, om boven wat te knoeien, om zich dan onderuit te kunnen laten zakken, als legale profiteur.

Alles volgens de regels.