Deel van de Banaan

Rene Boomkens, filosoof

Dat is natuurlijk iets anders dan het antwoord op de vraag wat het beste is voor mensen. Regelmatig terugkerende momenten van stilte zijn voor veel mensen prettiger dan de permanente druk van lawaai, snelheid en chaos.

Vliegtuiglawaai is een vorm van geweld. Je kunt die last niet eerlijk delen en je kunt hem ook niet rechtvaardig vergoeden. Een lagere huur, bijvoorbeeld, zou voor mij niet goedmaken dat mijn ruiten om de twee minuten beginnen te trillen, terwijl alles wegzinkt in donderend lawaai. Maar er zijn vast veel mensen die liever gratis in Aalsmeer wonen dan duurder op een stil plekje.

Ik kan geen doorslaggevende argumenten vinden tegen de uitbreiding van Schiphol. Ik sympathiseer wel met Duyvendak van Milieudefensie, maar waar leg je de grens? Na de discussie over vliegveld-Beek vroeg de columnist Jan Mulder zich in de Volkskrant af: bedoelen ze nou 950 nachtvluchten per dag of per jaar? Zo ervaar ik het ook: per dag of per jaar, wat maakt het nog uit? Is de huidige geluidsoverlast rond Schiphol dan wél aanvaardbaar? Of die van tien jaar terug? Het is zo willekeurig.

De politiek is blind voor de behoefte aan middelmaat bij veel mensen, aan een middenschaal. We wonen graag in de stad, maar wel in de rustigste buurt. Die angst in de politiek om 'een soort Jutland' te worden, die behoefte aan de grootste schaal en de hoogste snelheid, daar begrijp ik niets van.

'We moeten deel van de Banaan blijven', roepen de planologen, deel van de zone van stedelijke groeigebieden die van Noord-Italië tot de Noordzee loopt. Ik vind dat een gevaarlijke manier van redeneren. Alsof Aalborg of Leeuwarden achterlijke gebieden zijn.

Mensen passen niet in het Rem Koolhaas-beeld van de man die het gelukkigst is als hij met 140 kilometer per uur over een fly-over langs blinkende torenflats scheurt. Toch worden we bestuurd alsof dát nou precies de wereld is waarin we allemaal het liefste willen leven.

Verkeer en auto's maken mij kwader en maken meer slachtoffers. Als ik op de fiets met twee kinderen door een auto word weggedrukt, krijg ik echte moordlust. Maar in het verkeer heb je nog de illusie dat je in kunt grijpen, op zijn minst een deuk in een auto kan schoppen. Vliegtuiglawaai is een abstracte vorm van geweld. Het omgeeft je helemaal en je kunt er niets, niets tegen doen. Het is een vorm van terreur.

Je moet het natuurlijk over het sluiten van Schiphol hebben. 'Minder vliegen', 'geen uitbreiding' dat zijn van die breekbare verlangens, omdat het onmogelijk is een grens aan te geven. Al sinds het verschijnen van het eerste rapport van de Club van Rome, in het begin van de jaren zeventig, wordt het simplistische groeidenken aan de kaak gesteld, maar het helpt geen barst.

Je zou je hoop kunnen vestigen op het mechanisme dat de massa de elite volgt, waarna een cultuurverschijnsel zo algemeen en saai wordt, dat niemand meer hoeft.

Op de Mount Everest struikel je over de plastic bekertjes, dus wat zul je nog proberen de Mount Everest te beklimmen? Zo zou het massale luchtvaarttoerisme kunnen wegebben. Maar ik ben niet optimistisch over de mogelijkheden weer van die massacultuur af te komen. Het lukt gewoon niet meer. Ik wíl naar Israël. En ik ga niet lopen.